Rozlewające się miejsce zbrodni. Tym wydawała się być Gaza, kiedy odwiedziłam ją latem 2009 roku, sześć miesięcy po izraelskim ataku. Dowody zbrodni były wszędzie – leżące w gruzach domy i szkoły, czarne jak smoła mury wypalone białym fosforem, ciągle niezagojone rany na dziecięcych ciałach z powodu braku opieki medycznej. Ale gdzie była policja? Kto dokumentował te zbrodnie, przesłuchiwał świadków, zabezpieczał dowody przed sfałszowaniem?

Przez całe miesiące zapowiadało się na to, że w ogóle nie będzie żadnego dochodzenia. Wielu mieszkańców Gazy, których spotkałam podczas tej podróży, wydawało się nie mniej zszokowanych brakiem międzynarodowego dochodzenia, niż samymi atakami. Wyjaśniali, że nawet podczas najczarniejszych dni izraelskiej napaści, pocieszali się wiarą w to, że tym razem Izrael zabrnął już za daleko. Mona al-Shawa, przewodnicząca Grupy Kobiet działającej przy Palestyńskim Centrum Praw Człowieka, powiedziała mi, że mieszkańcy Gazy czerpali wielkie pocieszenie z wieści o propalestyńskich manifestacjach, które wypełniły ulice Londynu i Toronto. „Ludzie określali to jako zbrodnie wojenne”, wspominała. „Czuliśmy, że nie jesteśmy na świecie sami”. Wydawało się, że z tych wyrazów oburzenia wynikną poważne konsekwencje ataków – procesy karne dla sprawców, wyroki. W świetle zaś międzynarodowego dochodzenia, Izrael z pewnością będzie musiał znieść brutalne embargo, które trzymało Gazę odciętą od świata od kiedy Hamas doszedł do władzy. Ci, którzy naprawdę ośmielili się marzyć, przekonywali się nawzajem, że z tego bezprawia i masakry wyłoni się w końcu sprawiedliwy pokój.

Jednak sześć miesięcy później, zrealizował się trudny do zaakceptowania scenariusz: odsiecz nie nadeszła. Mimo całego cnotliwego oburzenia, nikt w żaden sposób nie zmusił Izraela do zmiany swoich działań. Granice Gazy wciąż pozostawały zamknięte, z tym, że teraz blokada wstrzymywała dostawy materiałów rozpaczliwie potrzebnych do odbudowy zniszczonej infrastruktury oraz wielu środków niezbędnych do życia. (By na poważnie rozpocząć debatę w sprawie oblężenia, musiało najpierw dojść do morderczego ataku Izraela na flotyllę z pomocą humanitarną, który miał miejsce w ubiegłym roku.) Co gorsza, ludzie których spotkałam mieli pełną i bolesną świadomość tego, że jutrzejszego ranka znów mogą znaleźć się w pułapce izraelskich bombardowań, przeprowadzonych pod dowolnym pretekstem, na jaki Izrael się zdecyduje. Przekaz płynący z paraliżu międzynarodowego systemu prawnego był przerażający: Izrael cieszył się całkowitą bezkarnością. Nie było ratunku.

Wtedy, znikąd, pojawił się przedstawiciel prawa. Imię jego brzmiało sędzia Richard Goldstone. Stanął on na czele misji śledczej z ramienia Organizacji Narodów Zjednoczonych. Jego zadaniem było ocenić, czy w kontekście ataków doszło do popełnienia zbrodni wojennych. Tak się złożyło, że byłam w Gazie, kiedy sędzia Goldstone dokańczał swoje publiczne przesłuchania i spotkałam kilka osób, które w nich zeznawały, a także innych ludzi, którzy wpuścili misję do swoich domów, pokazując ślady pozostawione przez izraelską broń i dzieląc się fotografiami członków rodziny zabitych w atakach. W końcu jakieś światło zaświeciło nad tym zduszonym gruzami pasem ziemi. Było ono jednak słabe i wielu mieszkańców Gazy pozostało sceptycznie nastawionych, czy przeniesie ono sprawiedliwość. Jeśli nawet izraelskie ataki nie wywołały jakiejkolwiek reakcji, myśleli, jaka może być nadzieja na to, że świat obudzą słowa zawarte w raporcie? Ostrożność ta okazała się być rozsądną formą samoobrony.

Próby zablokowania, następnie sabotowania, a potem pogrzebania Raportu Goldstone’a rozpoczęły się jeszcze zanim choćby jedno słowo zostało napisane. Rząd Izraela odrzucił oficjalną decyzję Rady Praw Człowieka ONZ, by przeprowadzić śledztwo w sprawie zarzutów o popełnienie zbrodni wojennych dokonanych podczas ataku na Gazę. Jak twierdził Izrael, rada była skrajnie stronnicza, a rezolucja z dnia 12 stycznia 2009 ustanawiająca misję śledczą była, według izraelskiego ministerstwa spraw zagranicznych, „jednostronna i niedorzeczna”. Prawdą jest, że pierwotny cel misji zakładał wyłącznie śledztwo w sprawie wykroczeń popełnionych „przez siły okupacyjne, czyli Izrael, przeciwko Palestyńczykom”. Kiedy jednak sędzia Goldstone przejął kierownictwo i ogłosił, że mandat misji został rozszerzony o rozpatrzenie potencjalnych zbrodni dokonanych przez Palestyńczyków „przed, podczas lub po” atakach, Izrael kategorycznie odmówił uznania tych nowych okoliczności. „Mandat formalnie w żaden sposób nie został rozszerzony”, przekonywał rzecznik ministerstwa spraw zagranicznych, Yossi Levy, wbrew licznym dowodom. Dodał: „Nie będziemy współpracować z misją, ponieważ jej powinnością nie jest odkrycie prawdy, a wyszukanie pół-prawnych sposobów, by zaatakować Izrael”.

Kiedy jasne stało się, że misja będzie kontynuowana pomimo umyślnie piętrzonych przeciwności, rząd Izraela zmienił strategię: zrobił niemal wszystko co w jego (znacznych) siłach, by storpedować pracę Goldstone’a. W tym celu rząd izraelski odmówił zespołowi ONZ pozwolenia na przemieszczanie się po terytorium Izraela. Oznaczało to, że aby przedostać się do Gazy, członkowie misji musieli jechać przez Egipt. Oznaczało to także, że śledczy Goldstone’a nie mogli dotrzeć do miasta Sderot oraz Ashkelon, aby przesłuchać izraelskie ofiary ataków rakietowych typu Qassam – czyli kluczowych zeznań, o ile misja miała wypełnić swój mandat obejmujący badanie zbrodni popełnionych przez obie strony konfliktu. Strategia Izraela była aż nadto czytelna: należało zmusić Goldstone’a do sporządzenia jednostronnego raportu, który następnie zostałby entuzjastycznie zdyskredytowany jako jednostronny.

Nie udało się. By obejść rządową blokadę, Goldstone sprowadził Izraelczyków do Genewy, by osobiście wysłuchać ich zeznań. Kiedy raport został opublikowany, ukazał on skalę zbrodni popełnionych przez każdą ze stron, koncentrował się jednak głównie na działaniach Izraela, w tym atakach na domy, szpitale i meczety, w wyniku których ginęły dziesiątki ludzi, jak również ataki na infrastrukturę cywilną taką jak instalacje wodne, zabudowania rolnicze oraz fabryki. Raport nie dał jednak Hamasowi taryfy ulgowej. Goldstone uznał, że ostrzeliwanie zaludnionych obszarów „na których nie znajdują się strategiczne cele militarne” przy pomocy rakiet i moździerzy – praktyka stosowana przez zbrojne skrzydło Hamasu, jak i przez inne uzbrojone grupy palestyńskie – „wskazuje na dokonywanie masowych ataków na ludność cywilną na południu Izraela, a więc zbrodnie wojenne, które mogą zostać zakwalifikowane jako zbrodnie przeciwko ludzkości”. W raporcie Hamas oskarżony został ponadto o dokonywanie „pozasądowych egzekucji” na terenie Pasa Gazy, zaś władze palestyńskie o stosowanie represji, a prawdopodobnie także tortur, na Zachodnim Brzegu.

Raport Goldstone’a jest rzetelnym, bezstronnym i niezwykle niepokojącym dokumentem – i właśnie dlatego od momentu jego publikacji strategia Izraela polega na poddawaniu pod dyskusję niemal wszystkiego z wyjątkiem istoty raportu. Uwagę odwracano na różne sposoby, począwszy od dalszego wykazywania stronniczości ONZ, poprzez kampanię oszczerstw wymierzoną w życie osobiste sędziego Goldstone’a, aż po stwierdzenia, że raport jest integralną częścią wielkiego spisku mającego na celu zakwestionowanie prawa Izraela do istnienia. Dore Gold, były izraelski ambasador i doradca polityczny najwyższego szczebla, oświadczył, że raport był „najpoważniejszym i najbardziej nienawistnym oskarżeniem noszącym pieczęć Organizacji Narodów Zjednoczonych skierowanym przeciwko państwu Izrael” od kiedy w roku 1975 ONZ zrównało syjonizm z rasizmem, jak również „napaścią na samo społeczeństwo izraelskie jako całość”. Jednocześnie premier Benjamin Netanyahu wyjaśnił, że „istnieją trzy podstawowe groźby, w obliczu których dziś stajemy: groźba ataku nuklearnego, groźba ataku rakietowego i coś co nazywam groźbą Goldstone’a”. Wyrażenie „zniewaga krwi”[2] rzucano z wielką rozwiązłością, haniebnie zrównując Raport Goldstone’a z antysemickimi procesami z okresu średniowiecza, w których Żydów oskarżano o picie krwi chrześcijańskich dzieci. (Z jakiegoś powodu wydaje się to problemem jedynie wtedy, gdy terminu tego nadużywa Sarah Palin.)

Biorąc pod uwagę tego rodzaju odgórne podżeganie, trudno się dziwić, że 72-letniego sędziego niemal powstrzymano od uczestnictwa w bar mitzvah[3] własnego wnuka na przedmieściach Johannesburga, z uwagi na obawy synagogi przed wybuchami przemocy. „Nie uwierzyłbym, że polityczny gniew skierowany przeciwko niemu – który ludzie mają wszelkie prawo wyrażać – przeobraził się w niekontrolowaną i niedorzeczną furię, która niemal naruszyła ducha jednego z najświętszych aspektów oficjalnej żydowskiej tradycji”, oświadczył wybitny południowoafrykański sędzia Albie Sachs.

Izraelowi nie brakuje krytyków, wielu zaś spośród nich to Żydzi. Co więc jest takiego w Goldstonie, że rozpala on taki pożar nienawiści? Najbardziej prawdopodobna odpowiedź leży w tych właśnie retorycznych technikach, jakie izraelscy liderzy skutecznie wykorzystują dla obrony swych działań. Przez całe dekady izraelscy urzędnicy odbijali wszelką krytykę dotyczącą łamania praw człowieka, stwierdzając, że Izrael został niesprawiedliwie „wyróżniony” przez tych, którzy powoływali się na troskę o prawo międzynarodowe, zarazem nie dostrzegając jednak, że równie poważne zbrodnie popełniane były także przez inne państwa. Problem z Goldstonem polegał na tym, że jego uznane na całym świecie dokonania jako sędziego odebrały Izraelowi wszelką możliwość posłużenia się tym argumentem w wiarygodny sposób.

Goldstone rozpoczynał swą karierę prawną jako jeden z niewielu liberalnych sędziów w RPA zasiadających na sędziowskiej ławie w czasach apartheidu. Mimo, że od sędziów tych wymagano egzekwowania brutalnych krajowych przepisów dyskryminacyjnych, mieli oni zarazem możliwość stopniowego rozmiękczania systemu od wewnątrz, dzięki czemu pomagali poluzowywać kleszcze apartheidu w jego ostatnich latach. Przykładowo, orzeczenie Goldstone’a z roku 1982 powstrzymywało sędziów od eksmisji czarnych i koloredów z ich domostw celem zwolnienia miejsca pod tworzenie okolic wyłącznie dla białych, bez uprzedniego ustalenia, czy istnieje możliwość znalezienia dogodnych lokalizacji zastępczych. Wymaganie to niemal uniemożliwiło egzekwowanie jednej z najbardziej znienawidzonych ustaw: Group Areas Act[4]. Wraz z tym jak apartheid słabł, Goldstone był coraz bardziej aktywny, demaskując pozasądowe działania systemu szwadronów śmierci funkcjonujących w ramach południowoafrykańskiej policji, jak również przestępstwa wojskowe, których sprawcy zostali ostatecznie postawieni przed krajową Komisją Prawdy i Pojednania.

Wkład Goldstone’a w budowanie pierwszej wielorasowej demokracji w Południowej Afryce doprowadził go ostatecznie na arenę międzynarodową, gdzie wymierzał sprawiedliwość za zbrodnie wojenne, czystki etniczne i ludobójstwa jako główny oskarżyciel Międzynarodowego Trybunału ONZ w byłej Jugosławii oraz w Rwandzie. To wtedy Goldstone zdecydował się zadedykować swoje życie post-holocaustowemu zobowiązaniu „nigdy więcej” – nigdy więcej nikomu. „Jeśli przyszli sprawcy ludobójstw, zbrodni przeciwko ludzkości i poważnych zbrodni wojennych zostaną postawieni przed sądem i stosownie ukarani”, pisał w eseju z roku 2001, „to śmierć milionów niewinnych ofiar, które zginęły w Holocauście, nie pójdzie na marne. Pamięć o nich przetrwa, a ich wspomnienie pozostanie żywe, kiedy przyszli zbrodniarze wojenni będą sądzeni. I z pewnością nie jest przesadą mieć nadzieję, że sprawiedliwość skutecznie powstrzyma zbrodnie wojenne w przyszłości, chroniąc tym samym niezliczoną ilość potencjalnych ofiar”. Sędzia Goldstone zawsze twierdził, że owo poszukiwanie sprawiedliwości było głęboko zakorzenione w jego żydowskości. „Właśnie ze względu na naszą historię trudno jest mi zrozumieć, jak jakikolwiek Żyd mógłby instynktownie nie opowiadać się przeciwko jakiejkolwiek formie dyskryminacji”, powiedziałJerusalem Report w roku 2000.

To właśnie tą teorią sprawiedliwości – będącą bezpośrednią odpowiedzią na nazistowski Holocaust – sędzia Goldstone kierował się podczas swojej pracy w Gazie w roku 2009, nalegając, by jego misja śledcza poddała badaniu zarówno zbrodnie popełnione przez Izraelczyków, jak i przez Palestyńczyków. Izraelscy liderzy byli przerażeni, kiedy to właśnie Goldstone został przydzielony do Gazy, właśnie z tego powodu, że nie dawało to absolutnie żadnej szansy, by twierdzić, że sędzia „wyróżnia Izrael”, by w szczególny sposób go potępić. Goldstone w przejrzysty i bezdyskusyjny sposób stosował względem Izraela te same zasady, które przez całe dekady systematycznie stosował względem innych krajów. Jedynym rozwiązaniem, jakie pozostało Izraelowi i jego sojusznikom, było dopilnowanie, by rekomendacje zawarte w raporcie nigdy nie zostały przedstawione jakiemukolwiek władnemu i rzetelnemu organowi sądowemu. W Stanach Zjednoczonych było to proste: pro-izraelskie lobby łatwo przekonało Izbę Reprezentantów, by zakwalifikowała raport jako „beznadziejnie stronniczy i niewarty dalszego rozważania czy legitymizowania”, przegłosowując anty-Goldstonowską rezolucję stosunkiem głosów 344 do 36. Pogrzebanie Goldstone’a na Terytoriach Okupowanych wymagało jednak wyjątkowo podłych zagrywek. Zgodnie z informacjami podanymi przez Haaretz z dnia 17 stycznia 2010, prezydent Autonomii Palestyńskiej, Mahmoud Abbas, został poinformowany, że „jeśli nie wniesie o odłożenie głosowania [podczas obrad Rady Praw Człowieka] w sprawie krytycznego raportu dotyczącego ubiegłorocznej operacji militarnej, Izrael obróci Zachodni Brzeg w ‘drugą Gazę’”.

Podczas jednak gdy zachodnie rządy konsekwentnie chronią Izrael od odpowiedzialności, nalegając, by zrezygnować z sankcji ekonomicznych, czy witając nawet Izrael z otwartymi ramionami w Organizacji na rzecz Współpracy Gospodarczej i Rozwoju[5], społeczeństwo obywatelskie na całym świecie uzupełnia powstałą tu lukę. Ustalenia Raportu Goldstone’a stały się potężnym narzędziem w rękach wzbierającego ruchu Bojkot, Wycofanie Inwestycji i Sankcje, który próbuje wymusić na Izraelu stosowanie się do prawa międzynarodowego, poprzez wykorzystanie tej samej pokojowej taktyki nacisku, która pomogła położyć kres apartheidowi w Afryce Południowej. Nowa książka, The Goldstone Report: The Legacy of the Landmark Investigation of the Gaza Conflict, pozwoli wielu nowym czytelnikom zapoznać się z treścią raportu, a także jego analizą kontekstualną. I pozostanie kwestią ich wolnego wyboru, czy uznają, że Izrael został niesprawiedliwie „wyróżniony” – czy też, przeciwnie, że w końcu został rozliczony.

Jedna z najbardziej godnych uwagi odpowiedzi na Raport Goldstone’a pojawiła się w styczniu 2010, kiedy to koalicja jedenastu wiodących palestyńskich grup walczących o prawa człowieka wezwała Hamas i władze palestyńskie do zapoznania się z treścią Raportu, który zarzuca im popełnienie zbrodni wojennych – pomimo tego, że rząd Izraela odmówił wszczęcia niezależnego śledztwa w sprawie dalece najbardziej trwałą spuścizną Raportu Goldstone’a. Chociaż większość z nas głosi wiarę w uniwersalne prawa człowieka i przeciwstawia się zbrodniom wojennym, zbyt długo zasady te stosowane są na sposób daleki od uniwersalnego. Zbyt często przepraszamy za zbrodnie po „naszej” liczniejszych oskarżeń podniesionych w Raporcie. Stanowisko koalicji było niezwykle śmiałe, wskazywało bowiem na to, co mogło okazać się stronie; zbyt często nasza empatia jest selektywna. By dać choć jeden konkretny przykład, Rada Praw Człowieka wielokrotnie już nie wywiązywała się ze swojego obowiązku badania wszystkich ważnych przypadków łamania praw człowieka niezależnie od tego, w jakim kraju do nich dochodziło. I tak, choć Rada nie zawahała się utworzyć misji Goldstone’a celem zbadania zbrodni dokonanych w Gazie, jednocześnie zachowała skandaliczne milczenie w kwestii masakr i masowych inkarceracji Tamilów w Sri Lance, do których dochodzić miało w czasie ataków na Gazę.

Ten rodzaj selektywności jest darem dla rządów bezczelnie demonstrujących bezprawie, takich jak rząd Izraela, pozwalają one bowiem państwom tym kryć się za hipokryzją swych krytyków. („Niech dadzą nam znać w dniu, kiedy Rada Praw Człowieka zdecyduje się na śledztwo w sprawie praw człowieka w jakimś innym punkcie globu”, powiedział rzecznik izraelskiego ministerstwa spraw zagranicznych, Yigal Palmor, wyjaśniając przyczyny odmowy podjęcia współpracy z Goldstonem przez rząd Izraela.) Ustanowiono jednak nowy standard. Raport Goldstone’a, ze swoją bezkompromisową konsekwencją moralną, ożywił staromodne zasady uniwersalnych praw człowieka i prawa międzynarodowego – przechowywane i pielęgnowane przez system, który choć niedoskonały, pozostaje naszą najlepszą obroną przed barbarzyństwem. Jednocząc się wokół Goldstone’a, nalegając, by jego raport został przeczytany i uwzględniony w działaniu, tego właśnie systemu wartości bronimy. Kiedy zaś Izrael i jego sojusznicy odpowiadają Goldstone’owi wypowiadając wojnę prawu międzynarodowemu, przedstawiając zarazem każdą próbę prawnego zobowiązania lub zaskarżenia izraelskich polityków czy urzędników wojskowych jako „wojnę prawną”[6], lekkomyślnie narażają w ten sposób na niebezpieczeństwo całą architekturę praw człowieka, która wykuta została w ogniach Holocaustu.

Jedną z osób, które spotkałam w Gazie, był Ibrahim Moammar, przewodniczący Narodowego Towarzystwa na rzecz Demokracji i Praworządności[7]. Trudno było mu powstrzymać swoje niedowierzanie, że zbrodnie, których był świadkiem, nie wywołały jakiejkolwiek międzynarodowej odpowiedzi prawnej. „Izrael musi zostać pociągnięty do odpowiedzialności za popełnienie zbrodni wojennych”, powiedział. Oczywiście, ma rację. W sprawiedliwym świecie, świadectwa zebrane przez Richarda Goldstone’a, a obecnie opublikowane w postaci książki, nie tylko zwiększyłyby naszą świadomość; zostałyby także przyjęte jako dowód. Teraz jednak, pod nieobecność „sprawiedliwości oficjalnej”, zadowolić się będziemy musieli tym, co ocalałe ofiary minionej dyktatury w Argentynie nazwały „sprawiedliwością ludową” – a więc tym rodzajem sprawiedliwości, który rodzi się na ulicach, edukując przyjaciół, sąsiadów i rodzinę, aż do chwili, gdy impet zawartej w niej prawdy zmusi sądy do otwarcia swych drzwi.

A rozpoczyna się od przeczytania raportu.

źródło: http://www.naomiklein.org

tłum Roland Zarzycki

[2] ang.: ‘blood libel’ (przyp. tłum.);

[3] ‘bar mitzvah’ to w dosłownym tłumaczeniu ‘syn przykazania’; w tym kontekście oznacza ono religijną ceremonię, w której 13-letni chłopiec zostaje bar mirzvah, czyli pełnoprawnym mężczyzną moralnie odpowiedzialnym za swoje czyny (przyp. tłum.);

[4] ‘Group Areas Act’ to uchwała wydana w Republice Południowej Afryki w czasach apartheidu, uprawomocniająca segregację przestrzenną grup rasowych oraz określająca jej reguły; między innymi przyznawała ona białym pierwszeństwo do zamieszkiwania obszarów urbanistycznie rozwiniętych (przyp. tłum.);

[5] ang.: ‘Organization for Economic Co-operation and Development’ (przyp. tłum.);

[6] ang.: ‘lawfare’ – kontaminacja angielskich wyrazów ‘law’ (prawo) oraz ‘warfare’ (działania wojenne) oznaczające wojnę prowadzoną metodami prawnymi przy wykorzystaniu prawa krajowego lub międzynarodowego (przyp. tłum.);

[7] ang.: National Society for Democracy and Law (przyp. tłum.).

Wstęp

Flotylla Wolności – międzynarodowy konwój z pomocą humanitarną płynący do Strefy Gazy -   składała się z 6 statków wiozących 10 tysięcy ton materiałów pomocowych, na których w sumie płynęło ponad 700 osób. Dużą część pomocy humanitarnej stanowiły materiały budowlane niezbędne do odbudowy szkół, szpitali i domów, ale również wózki inwalidzkie, jedzenie, leki i zabawki. Konwój miał być impulsem do przywołania na forum międzynarodowym kwestii konieczności zakończenia blokady Gazy. Ludzie z różnych regionów świata zebrali materiały, które miały być dostarczone do okupowanej Strefy Gazy. Żywiono nadzieję, że międzynarodowe statki przezwyciężą ciągłe niepokoje i napięcia na Bliskim Wschodzie, dając nadzieję na przyszłe rozwiązanie problemów. Mimo to 31 maja Flotylla Wolności została zaatakowana na wodach międzynarodowych prze wojsko izraelskie.

W rezultacie ataku na tureckim statku Mavi Marmara zginęło 9 osób, a kolejnych 50 zostało rannych. Wszyscy aktywiści zostali aresztowani i przetransportowani do więzienia w izraelskim porcie Aszdod. Pomoc humanitarna, a także osobiste przedmioty uczestników Flotylli zostały skonfiskowane.

Dlaczego statki płynęły do Gazy?

W Strefie Gazy mieszka półtora miliona ludzi niemal całkowicie uzależnionych od dostaw pomocy humanitarnej. Jeszcze w latach 90 -tych w Gazie funkcjonował port lotniczy, jednak został zniszczony w wyniku nalotów izraelskich w trakcie drugiej intifady. Tym samym, przy jednoczesnej blokadzie morskiej Gazy, jedynymi „oknami na świat” stały się bardzo nieregularnie otwierane przejścia graniczne z Egiptem i Izraelem. Nie ma jednak żadnego prawnego uzasadnienia dla izraelskiej blokady przestrzeni powietrznej i morskiej Strefy Gazy.

Skutki blokady dotykają przede wszystkim ludność cywilną. Izrael nie zastosował się do zaakceptowanego w 1993 roku  Traktatu z Oslo. Sprawuje on pełną choć nielegalną kontrolę nad obszarami palestyńskimi. W 2007 roku aby usprawiedliwić swoje ataki, Izrael ogłosił stan wojny i zatwierdził sankcje wobec Gazy. Jest to oczywisty przykład pociągania cywilów do zbiorowej odpowiedzialności.

Dwudziestodwudniowe izraelskie ataki na przełomie 2008 i 2009 roku („Operacja Płynny Ołów”) bardzo poważnie zniszczyły Gazę, jej gospodarkę i infrastrukturę. Blokada obejmująca artykuły niezbędne do odbudowy szpitali, szkół i domów zniszczonych podczas nalotów jest jawnym naruszeniem praw międzynarodowych i dyskryminacją palestyńskiej ludności Strefy Gazy. W związku z powyższym konieczne jest jej zakończenie.

Wnioski i podsumowanie całości wydarzeń:

Flotylla Wolności została zorganizowana przez grupę międzynarodowych organizacji (IHH Humanitarian Relief Foundation, the European Campaign to End the Siege on Gaza (ECESG), the Greek Ship to Gaza Campaign, the Swedish Ship to Gaza, the Free Gaza Movement, International Committee to End the Siege on Gaza). Miała przełamać trwającą już 4 lata nieludzką blokadę Strefy Gazy.

Na 6 statkach Flotylli płynęło ponad 700 osób z 36 krajów. Znajdowali się wśród nich członkowie parlamentów i organizacji pozarządowych, przedstawiciele mediów, artyści, pisarze. Transport wiózł 10 tys. ton pomocy humanitarnej. Celem inicjatywy było stworzenie nowej drogi, którą pomoc humanitarna mogłaby dotrzeć do 1,5 mln populacji Strefy Gazy, bowiem zeszłoroczne dwudziestodwudniowe izraelskie naloty spowodowały zniszczenie znacznej części tego terytorium. Flotylla łamiąc blokadę, miała przypomnieć międzynarodowej opinii publicznej kwestię nielegalności  izraelskich procedur wymierzonych w palestyńską ludność

Kurs do Gazy obrano o godzinie 16:30 dnia 30 Maja. Prowadzono relację na żywo ze statków. Flotylla reprezentowała ludzi z całego świata, którzy niezależnie od religii i pochodzenia zebrali środki aby móc dostarczyć potrzebne  artykuły do Strefy Gazy.

Izrael atakując Flotyllę, po raz kolejny dał przykład swych nielegalnych działań. Około godziny 4:00 rano dnia 31 maja izraelska marynarka przeprowadziła atak na statki Flotylli. Szczególnie dotknięci napadem zostali pasażerowie statku Mavi Marmara, na którym bezpośrednio otwarto ogień przeciwko cywilom. 9 osób straciło życie, a 50 zostało rannych. Niniejszym wyrażamy głębokie kondolencje rodzinom i najbliższym ofiar. Informujemy również, iż w krajach, z których pochodzili aktywiści, zorganizowano komitety składające się z wolontariuszy-profesjonalistów, mające udzielać pomocy poszkodowanym w ataku. Nasza koalicja (IHH) również prowadzi takie działania.

Atak przeciwko Flotylli Wolności jest atakiem przeciwko człowieczeństwu. Jak długo większość społeczeństwa izraelskiego i światowa opinia publiczna milczą, tak długo milczenie to jest wyrazem poparcia dla ataków terrorystycznych i nieludzkiej polityki okupacyjnej prowadzonej przez Izrael na przekór prawu międzynarodowemu.

Od początku organizowania Flotylli Wolności, deklarowaliśmy, że naszymi celami są: zakończenie nielegalnej blokady Strefy Gazy i dostarczenie pomocy jej mieszkańcom.Inicjatywa była legalna w świetle prawa międzynarodowego. Izrael atakiem na Flotyllę wypowiedział wojnę ruchowi pokojowemu.

W obecnej chwili zdajemy sobie sprawę z tego, że izraelski rząd i izraelskie lobby pracują nad propagandową kampanią skierowaną przeciwko organizatorom flotylli. Jednakże chcielibyśmy aby zważyli na to, że nie uda im się oczernić aktywistów organizacji pozarządowych tak silnie związanych z ruchem pokojowym prowadzonym na całym świecie. Niezależnie jak okrutne i niesprawiedliwe będą działania izraelskie, znajdą się odważni ludzie, którzy będą mówić prawdę.

Blokada Gazy jest przestępstwem. Chcemy zaznaczyć, że naszą intencją jest całkowite zniesienie tej blokady, a nie jedynie jej ograniczenie. Będziemy kontynuować nasze wysiłki aby to spełnić.

Ponadto zachęcamy wszystkich do przemyślenia i udzielenia odpowiedzi na poniższe pytania:

1.  Dlaczego Izrael pogwałcił międzynarodowe prawo morskie na wodach międzynarodowych?

2.  Dlaczego Izrael zaatakował nieuzbrojonych i niewinnych cywilów?

3.  Jak można było poważyć się na atak na statek na którym znajdowały się dzieci i osoby w wieku powyżej 80 lat, używając śmiercionośnej broni?

4.  Izrael nie ma prawa przeprowadzać podobnego ataku na własnych wodach terytorialnych, a tym bardziej na wodach międzynarodowych. Jak można wytłumaczyć schwytanie, obezwładnianie, używanie przemocy i więzienie wszystkich ludzi znajdujących się na pokładach statków flotylli?

5.  Czy Izrael uważa, że wody międzynarodowe są miejscem w którym dozwolone są ataki zbrojne? Jak  zatem zamierzamy chronić cywilów przed taka agresją i terroryzmem?

6.  Flotylla bezskutecznie wysyłała ostrzeżenia „STOP!” do izraelskiej marynarki wojennej. Jak Izrael odpowie za tę masakrę, a także inne przestępstwa jakich się dopuszcza?

7.  Jak i czy ukarani zostaną bezpośrednio odpowiedzialni za to przestępstwo?

8.  Jak będzie wyglądał świat, jeżeli inne kraje zaczną podążać taką drogą jak Izrael?

Przestępstwa jakich dopuścił się Izrael w trakcie ataku na Flotyllę Wolności

Atak na wodach międzynarodowych i kierowanie ostrej amunicji w stronę nieuzbrojonych cywilów

W wyniku bezprawnego ataku zginęło 9 osób, a ponad 50 zostało rannych.

Utrudnianie i blokada komunikacji

Statek Mavi Marmara wyposażony był w antenę satelitarna i telefon satelitarny. Od godziny 21:30 dnia 30 maja wprowadzono przerwy w komunikacji i odcięto możliwość łączności ze światem. Bezpośrednio przed atakiem uniemożliwiono wszelką łączność. System GPS, radary, satelity i bezprzewodowa komunikacja zostały zablokowane. Wprowadzenie takiej blokady było samo w sobie nielegalne. Uniemożliwienie komunikacji ze światem miało na celu ukrycie charakteru działań i naruszeń prawa dokonanych przez żołnierzy. Jednakże dzięki dodatkowej częstotliwości, o której nie wiedziały władze izraelskie, można było przesłać część informacji.

Nielegalne przesłuchania i areszt

Już na statkach uczestnicy rejsu zostali przeszukani i zakuci w kajdanki, a następnie zmuszeni do przebywania w małych, ciasnych pomieszczeniach. W tym czasie uniemożliwiono im zaspokojenie podstawowych potrzeb. Ponowne przesłuchania uczestników rejsu nastąpiły w porcie Aszdod, gdzie pobrane zostały odciski palców i zrobione zdjęcia. Aresztowanym nakazano również podpisywać dokumenty świadczące o tym, że uczestnicy bez zezwolenia przekroczyli granice Izraela, choć w rzeczywistości Flotyllę zaatakowano na wodach międzynarodowych i porwano, siłą przywożąc do Izraela. Następnie zabrano uczestników Flotylli do więzienia w Beerszewie, gdzie trzymano ich 1,5 dnia. Kilkoro przetrzymywanych poddano powtarzającym się dodatkowym kontrolom i przesłuchaniom.

Konfiskata paszportów

Izraelscy żołnierze zarekwirowali paszporty i dowody osobiste niektórych uczestników Flotylli.

Przejęcie statków i pomocy humanitarnej

Wszystkie statki oraz znajdująca się na nich pomoc humanitarna zostały przejęte przez Izrael.

Przejęcie i zniszczenie przedmiotów osobistych uczestników Flotylli

Podczas przeszukiwania żołnierzy odebrali uczestnikom Flotylli wszystkie należące do nich przedmioty. Skradziono sprzęt elektroniczny, a ten który wrócił do właścicieli nie nadawał się już nawet do naprawy. Zniszczono znaczną część pozostałych własności należących do uczestników  a te, które zostały zwrócone nie nadawały się do użytku. Zgłoszono, że duża suma pieniędzy także została zabrana.

Tortury, poniżanie i fizyczne znęcanie się

Od momentu ataku, przez pobyt i kontrolę w porcie Aszdod, pobyt w więzieniu w Beerszewie, aż po opuszczenie Izraela na lotnisku w Tel Awiwie wobec uczestników Flotylli stosowano przemoc fizyczną. Uczestnicy byli bici przy każdej okazji, nawet osoby ranne musiały mieć ręce skute kajdankami, zadawano im na różny sposób ból. Nieustannie wywierano presję psychologiczną, niektórzy uczestnicy Flotylli byli szczególnie gnębieni podczas przesłuchań.

Świadectwa uczestników Flotylli Wolności

Mevlut Yurtseven (lekarz, Turcja)

“W ciągu 20 minut 4 osoby straciły życie obok nas. Ponad 50 osób było rannych, w tym 20 poważnie. Nawet ich zmuszono do stania i żądano od nich aby chodzili. Nie przynieśli noszy, a ponieważ próbowałem protestować przeciw takiemu traktowaniu, skuto mi ręce”

Norman Paech ( były członek parlamentu, Niemcy)

„Izraelscy żołnierze okazywali otwarcie rasistowskie zachowanie. Traktowali nas o wiele lepiej niż Arabskich i Tureckich pasażerów”

Maryam Luqman Talib (Aktywistka, Australia)

„Mój brat został dwa razy postrzelony w nogę i mocno krwawił. Mimo to, bez udzielenia jakiejkolwiek pomocy został zmuszony aby iść samemu. Trzy razy zemdlał zanim zabrano go do helikoptera”

Hassan al-Banna Ghani (media, Wielka Brytania)

„Szczuto mnie i innego wolontariusza psami. Nie dawali nam nic do jedzenia przez 20 godzin. Ukradli i zniszczyli nasze własności. Wolontariuszy poddano brutalnemu traktowaniu. Na statku nie mogliśmy skorzystać z toalet, a w celach pozbawiono nas snu.”

H. Zehra Ozturk (aktywista, Turcja)

„Byliśmy pasażerami na statku z pomocą humanitarną. Naszym celem było dostarczenie tej pomocy potrzebującym w Gazie. Izraelski rząd wysłał swoich żołnierzy na nasze statki na wodach międzynarodowych. To nie było nic innego niż zwykły akt piractwa! Otworzyli ogień, 50 osób zostało rannych, a 9 straciło życie. Izraelski rząd użył wojska przeciwko inicjatywie cywilnej. Zmobilizował dużą część floty: 4 okręty wojenne, 2 łodzie podwodne, 30 łodzi motorowych typu zodiak. Wojskowi przeprowadzili brutalną napaść na cywilów.”

Nod Choophury (pracownik organizacji pomocowej, Wielka Brytania)

„Fizycznie znęcano się nad nami: kopiąc, uderzając, szczypiąc i popychając. Nasze ręce były tak mocno związane, że powodowało to okropny ból i drętwienie dłoni. Przez 10 godzin nie mogliśmy skorzystać z toalety. Nie mogliśmy skontaktować się z rodziną, pozwolono nam zrobić to dopiero w samolotach do Turcji. W areszcie nie mogliśmy spać. O każdej godzinie wyrwano nas by sprawdzić czy wszyscy są.”

Szczegółowe podsumowanie wydarzeń na statkach

Wszystkie statki zostały poddane szczegółowej międzynarodowej kontroli w portach, z których wypływały. Żaden statek nie przewoził nic poza pomocą humanitarną dla mieszkańców Gazy.

Flotylla zebrała się około godziny 16:30 dnia 30 maja na wodach Morza Śródziemnego na południe od wybrzeży Cypru obierając kurs do Gazy, płynąc w odległości 70-80 mil od wschodnich wybrzeży Morza Śródziemnego.

Mavi Marmara

30 maja około godziny 22:30 izraelscy żołnierze zaczęli kierować pogróżki w stosunku do kapitana statku. W odpowiedzi statek Mavi Marmara wydał komunikat „ Na pokładzie jest około 600 osób, przemieszczamy się po wodach międzynarodowych w kierunku południowym. Wieziemy pomoc humanitarną do Gazy.” Pogróżek jednak nie zaprzestano.

Zablokowano częstotliwość satelitarną używaną przez Flotyllę. Pasażerowie zostali poproszeni przez załogę o włożenie kamizelek ratunkowych na wypadek ataku. Cały czas wydawano komunikaty o pokojowych celach flotylli.

Około 3:00 rano flota izraelska wciąż podążała za statkami Flotylli Wolności, w niedługim czasie 30 motorówek typu zodiak otoczyło konwój humanitarny. Pojawiły się okręty podwodne i helikoptery.

Około 4:10 kapitan otrzymał komunikat od statku Defne: „Mavi Marmara wszystkie statki i łodzie zmierzają na was”. Niedługo po ostrzeżeniu, około godziny 4:30, w trakcie przygotowań do porannej modlitwy, statek został otoczony przez izraelskie okręty. Na każdym z nich znajdowało się przynajmniej 10 zamaskowanych i w pełni uzbrojonych żołnierzy. Próbowali dostać się na Mavi Marmarę i w tym samym czasie otworzyli ogień. Rozróżniono trzy typy odgłosów wystrzałów: karabinów maszynowych, bomb gazowych i inne nieregularne dźwięki. W tych okolicznościach rozpoczął się desant na statek. Gdy żołnierze opuszczali się ze śmigłowca na linach, oddawano strzały. W tym momencie operacja izraelskich wojsk przekształciła się w akcję ukierunkowaną na krzywdzenie i zabijanie. Okręty izraelskie nie oddawały strzałów ostrzegawczych, tylko bezpośrednio kierowano je w stronę nieuzbrojonych cywilów.

Pasażerowie dostrzegli, że wojsko używa ostrej amunicji i kieruje ją w stronę statku na którym znajdują się między innymi dzieci i osoby starsze. Zaczęli bronić się butelkami, kijami, krzesłami i innymi przedmiotami jakie były dostępne. Broń, jaką odebrano trójce żołnierzy, została wyrzucona do morza. Ranni w bójce żołnierze zostali zabrani do lekarzy obecnych na pokładzie. Ze statku wciąż nadawano komunikaty, że atak powinien zostać natychmiast przerwany.

Po otrzymaniu informacji o rosnącej liczbie zabitych i rannych, Bulent Yidirim, przewodniczący IHH, zalecił przez głośniki, aby pasażerowie zaprzestali wszelkich form oporu. Po ogłoszeniu zdjął białą koszulę i pomachał nią do żołnierzy, by pokazać, że chce by wstrzymano walkę. Mimo to jeszcze przez jakiś czas kontynuowano ostrzał.

Zlecono by pasażerowie zgromadzili się na dolnym pokładzie i zachowali ciszę i spokój. Komunikaty nadawano w języku arabskim i angielskim. Nawoływano również żołnierzy, aby przerwali ostrzał i pozwolili opatrzyć rannych. Zostało to zignorowane, a w stronę okien wciąż oddawane były strzały. Kilka kobiet z pomocą Hanin Zuabi, członkini Knesetu znającej hebrajski, z podniesionymi rękoma udało się do żołnierzy. Pokładowy lekarz przyprowadził trzech rannych Izraelczyków. Po przejęciu rannych otworzono ogień do osób, które ich przyprowadziły, zabijając lekarza, który opatrywał ranę jednego z poszkodowanych żołnierzy.

Po przejęciu kontroli nad statkiem przez około półtorej godziny żołnierze czekali na zewnątrz. Przyprowadzono specjalne psy, przeszukano i skuto wszystkich pasażerów. Na odkrytym pokładzie kobiety posadzono na ławkach, a mężczyznom kazano klęczeć na brudnym i mokrym pokładzie. Nikt nie mógł zaspokoić podstawowych potrzeb.

Uczestnicy doświadczyli tam bardzo dużych stresów. Gdy poprosili o wodę, przyniesiono jedno naczynie i nie uwolniono rąk, by można było z niego skorzystać. Helikoptery krążące nad statkiem spryskiwały wszystkich wodą morską.Następnie zgrupowano wszystkich w dwóch ciasnych i słabo wentylowanych pomieszczeniach. Żołnierze nieustannie próbowali prowokować uczestników. Po długim oczekiwaniu statek rozpoczął podróż do portu Aszdod, która trwała od godziny 9 do 19.  W czasie podróży nie dopuszczano lekarzy do rannych. Niektórzy poszkodowani byli dodatkowo uderzani i dźgani bronią, mimo że mieli krwawiące rany, nie wszystkich przetransportowano do szpitala.

Po dotarciu do Aszdod, w porcie czekał tłum ludzi. Zewsząd padały wyzwiska w stronę wolontariuszy. Przed opuszczeniem statku wolontariusze zostali ponownie przeszukani i skuci, a przy wyjściu każdemu akompaniowało dwóch policjantów. Kontynuowano prowokacje wobec uczestników flotylli. Kolejna kontrola odbyła się przed wejściem do namiotów specjalnie przygotowanych do przesłuchań. Wówczas aresztowanym nakazano wypełnić formularze, w których napisane było, że wkraczają oni na teren państwa Izrael bez pozwolenia. Wszyscy zgodnie zaświadczyli, że zostali zaatakowani na wodach międzynarodowych i siłą, wbrew ich woli zaciągnięto ich do Izraela. Uczestników poinformowano również, że jeżeli podpiszą dokumenty to zostaną odesłani na lotnisko, a jeśli odmówią trafią na przynajmniej 2 miesiące do więzienia. Większość osób odmówiła. Po wypełnieniu formularzy zrobiono zdjęcia i pobrano odciski palców.  Odebrano dokumenty i po kolejnej kontroli skupiono się na niektórych uczestnikach Flotylli, którzy odtąd byli  intensywnie przesłuchiwani.

W czasie podróży do więzienia, która trwała półtorej godziny, klimatyzacja obniżała temperaturę do nieznośnie niskiej. O godzinie 4 policyjne wozy dotarły do więzienia w Beerszewie. Nikt nie mógł się komunikować z innymi, odmówiono możliwości kontaktu telefonicznego, utrudniano zorganizowanie modlitwy. Uczestników trzymano w 2 i 4 osobowych celach. Strażnicy nękali więźniów mówiąc „To jest teraz wasz dom, zapomnijcie o powrocie” i pokazując obsceniczne gesty. Odmówiono uczestnikom kontaktu z konsulatami ich krajów mówiąc, że będzie to zrobione później.

Uczestników Flotylli zmuszono do odbywania dyżurów więziennych. Strażnicy cały czas robili hałas uniemożliwiając sen. Trzaskano metalowymi drzwiami, kazano wstawać, nieustannie pytano o dane osobowe. Pierwszego dnia pod wieczór zaczęły wizytować oddział reprezentacje z konsulatów. Turecka delegacja pojawiła się o godzinie 5. Powiedziano, że opóźnienie wynika z faktu iż wielu uczestników ma tureckie obywatelstwo, że dokumenty umożliwiające powrót do kraju wkrótce zostaną zebrane i ukończone. Nie było jednak wiadomości o losie niektórych uczestników, w tym Bulent Yildirim, podczas gdy uzyskanie takich informacji stanowiło priorytet. Potwierdzono informacje o 9 zabitych i wielu rannych. Uczestnicy wyrazili swoje obawy o stan niektórych aresztowanych i prośby o szybkie odnalezienie zaginionych.

O 1 w nocy strażnicy odczytali listę nazwisk obecnych i podzielili ich na grupy. Trwało to do południa dnia następnego. Niektóre grupy dotarły na lotnisko ok. godziny 3, inne dopiero w południe dnia następnego. 6 osób wpychano do pojazdów mających 2,5 m2 i w tych warunkach odbywano 2,5 godzinną podróż. Podobnie jak w trakcie pierwszego transportu, próbowano sprowokować uczestników. Na najdrobniejsze reakcje, żołnierze odpowiadali ciosami. Kilku uczestników, którzy opuścili więzienie bez większych ran, dotarło na lotnisko z obrażeniami. Brutalnie obchodzono się zwłaszcza z obywatelami tureckimi. Na lotnisku wszyscy zostali zmuszeni do podpisania papierów deportacyjnych. Po długich negocjacjach zgodzono się by napisać, że uczestników przywieziono na teren Izraela wbrew ich woli. Na lotnisku uczestnicy byli nieustannie znieważani. Żołnierze gratulowali sobie nawzajem, że zostali nagrodzeni przez swoich przełożonych (po akcji).

Powoli prowadzono wszystkich w stronę samolotów. Procedury przy odprawie trwały do wczesnych godzin porannych. Pierwsi wprowadzeni na pokłady samolotów musieli oczekiwać w nich ok. 12 godzin. Niektórzy uczestnicy odmówili wejścia na pokład do czasu gdy zobaczą przewodniczącego IHH, Bulent Yildirm, dziennikarza, Adem Ozkose, i dwóch innych uczestników, których zabrano z lotniska na przesłuchanie. Poinformowano, że samolot nie odleci zanim nie znajda się w nim te osoby. Izraelskie władze oświadczyły, że wszyscy są w samolocie i nikt nie został z tyłu. Uczestnicy ponownie oświadczyli, że dopóki osoby przetrzymywane na przesłuchaniach nie zostaną zwolnione, nie wsiądą do samolotu. W końcu urzędnicy przyprowadzili i odprawili cztery przetrzymywane osoby. Po ostatnim sprawdzeniu listy osób znajdujących się na pokładzie, samolot odleciał do Turcji. Pięć osób ciężko rannych pozostało w izraelskich szpitalach.

Przedmioty osobiste odebrane uczestnikom miały zostać przywiezione osobnym transportem, jednak jedyne co wróciło to puste walizki, zepsute telefony i kamery itp. Duża ilość sprzętu elektronicznego została skonfiskowana przez władze izraelskie, co oznacza, że uczestnicy ponieśli również poważne straty finansowe. Ponadto, zarejestrowano użycie na terenie Izraela odebranych uczestnikom kart kredytowych i telefonów.

Defne

Statek Defne po raz pierwszy był nękany przez wojsko o godzinie 21:40 dnia 30 maja. Nalegano wówczas, nadając komunikaty zarówno po angielsku jak i po turecku, aby statek zmienił kurs. Trwało to do godziny 4:00 dnia następnego. Już od wieczora statek otoczony był przez okręty szturmowe i fregaty. Zauważono również łodzie podwodne i helikopter krążący nad statkami. Trwało to ok. 6 godzin, a z czasem ilość okrętów zaczęła się zwiększać. Gdy zbliżyły się na odległość 100-150 metrów, zmieniły kierunek i zaczęły płynąć w kierunku Mavi Marmara. Odległość pomiędzy tym statkiem i Defne wynosiła niecałą milę. Gdy okręty szturmowe zbliżyły się do Mavi Marmara, usłyszano odgłosy wybuchów i serie strzałów z karabinu maszynowego. Rejestrowano je również podczas komunikacji radiowej. Po walce Mavi Marmara została zaholowana w inny rejon, a komunikacja między statkami została odcięta.

O 6:10 uzbrojeni żołnierze wylądowali na pokładzie Defne. Wszyscy pasażerowie zostali zgromadzeni razem i po godzinie zostali zabrani do pokładowego baru mierzącego 15 m2. Uczestnicy i załoga zostali zmuszeni do pozostania w tym małym i niewentylowanym pomieszczeniu przez 10 godzin podróży do Aszdod. Po dopłynięciu do portu i zamknięciu uczestników w wozach mających przetransportować ich do więzienia, nie wyruszono od razu. Czekano aż pojawi się Mavi Marmara i patrzono jak nowa grupa operacyjna zajmuje statek. Izraelscy wojskowi i policjanci przyglądali się temu z zadowoleniem.

Zebrano oświadczenia od wszystkich uczestników, pobrano odciski palców, zrobiono zdjęcia. Nad uczestnikami, którzy spędzili w więzieniu półtora dnia, znęcano się psychicznie. Żołnierze izraelscy byli zachęcani przez swoich dowódców do prób sprowokowania uczestników, co też robili. Używano przemocy wobec uczestników, bijąc ich na oczach wszystkich.

Gazze I

Podejrzewano, że izraelska operacja wymierzona zostanie głównie przeciwko statkom cargo, jednak niespodziewanie izraelska marynarka wojenna skupiła się wokół statku pasażerskiego Mavi Marmara. Jako że Gazze I znajdowała się bezpośrednio za tym statkiem, widziano na nim atak izraelski ze wszystkimi szczegółami. Motorówki typu Zodiac i helikopter zbliżyły się do Mavi Marmary w tym samym czasie. Widziano zamaskowanych i uzbrojonych żołnierzy oddających strzały bezpośrednio w stronę pasażerów. Ostatnim komunikatem ze strony Mavi Marmary była wiadomość o zabitych na pokładzie i wezwanie do zaprzestania jakichkolwiek form oporu. Następnie komunikacja została przerwana. Podczas operacji izraelskie siły zbrojne zablokowały łączność satelitarną i celowo umożliwiono bezprzewodowe porozumiewanie się między statkami flotylli.

Po zajęciu statku przez żołnierzy, ok. godziny 6:00 rano, kazano wszystkim zgromadzić się w widocznym miejscu na statku, ostrzegając, że w innym wypadku będą strzelać. W celu zapobieżenia dalszemu rozlewowi krwi, kapitan postępował zgodnie z izraelskimi instrukcjami. Statek i uczestników przeszukano, a po przesłuchaniach zebrano w małej pokładowej stołówce. Dalsze postępowanie wyglądało tak jak w przypadku innych statków.

tłum Dominika Pacholska

Jak stwierdzają autorzy 44 stronicowego raportu – izraelska blokada  „doprowadziła do ekonomicznego załamania w Strefie Gazy.” Raport analizuje sytuację w Strefie Gazy, na Zachodnim Brzegu Jordanu oraz we Wschodniej Jerozolimie w okresie od stycznia 2009 do końca kwietnia 2010 roku

Podsumowanie raportu:

- Zakaz importowania surowców i eksportowania materiałów ze Strefy Gazy, który został wprowadzony odkąd Hamas przeją kontrolę w Gazie w czerwcu 2007 roku. Zakaz ten doprowadził do zamknięcia fabryk i likwidacji miejsc pracy w 95 procentach.

- Przed rozpoczęciem blokady w 2007 roku do Strefy Gazy docierało ponad 4 tysiące dóbr różnego rodzaju. Obecnie władze Izraela wpuszczają mniej niż 150 rodzajów artykułów pierwszej potrzeby.  Wśród rzeczy podlegających restrykcjom znajdują się materiały budowlane takie jak żelazo czy cement  – niezbędne do odbudowania ponad 3,5 tysiąca domów zniszczonych w trakcie izraelskiego ataku pod kryptonimem “Operacja Płynny Ołów”

- Obecnie przez punkty graniczne do Strefy Gazy dociera mniej niż 1/4 produktów dostarczanych przed rozpoczęciem blokady w 2007 roku

- Przed rokiem 2007 ze Strefy Gazy co dzień wyjeżdzało ok 70 ciężarówek pełnych eksportowanych dóbr takich jak; meble i ubrania. W obecnej chwili władze Izraela zezwalają jedynie na eksport truskawek i kwiatów na rynki europejskie – i to w “szczególnych przypadkach”. Większośc produktów dociera do Gazy przez system tuneli wykopanych pod granicą z Egiptem.

- Dużym problemem w Strefie Gazy jest brak elektryczności, 98% obywateli cierpi z powodu przerw w dostawie energii elektrycznej, które wynoszą od 8 do 10 godzin dziennie. 2% mieszkańców Gazy nie posiada żadnego dostepu do elektryczności

- Badania przeprowadzone pod koniec 2009 roku pokazały że 93% wody w Strefie Gazy jest zanieczyszczona i niezdatna do spożycia ze względu na wysoką zawartość chloru i aztoanów

- W związku z problemami z dostawą wody tysiące ludzi nie jest podłączonych do węzłów wodnych. Nie pracują również oczyszczalnie ścieków. Każdego dnia około 100 tysięcy metrów sześciennych nieoczyszczonych lub częściowo oczyszczonych ścieków wypływa do morza.

- Brak pestycydów i części zamiennych dla systemu nawadniającego utrudnia pracę rolników. Ci którzy posiadają ziemie blisko granicy z Izraelem nie mogą w dalszym ciągu jej uprawiać ze względu na to że, dostęp do niej jest zakazany, a każda próba uprawy ziemii przy granicy izraelskiej grozi utratą życia

- Rybacy nie mogą wypływać na połowy w morze dalej niż na odległośc 3 mil morskich, co automatycznie przekłada się na ograniczenie dostawy ryb na rynek Strefy Gazy.

- Liczba Palestyńczyków zabitych przez IOF wyniosła 456 osób w 2008 roku, oraz  83 osoby w okresie od 21 stycznia 2009 roku do końca kwietnia 2010. Liczby te nie uwzględniają ponad 1400 osób zabitych w trakcie “Operacji Płynny Ołów”

- Raport wskazuje, że władze Izraela nieustannie wyburzają domy palestyńskie w tzw “Strefie C” na Zachodnim Brzegu. W okresie od stycznia 2009  do końca kwietnia 2010 roku wojska okupacyjne zniszczyły ponad 44 domy i pozostawiły bez dachu nad głową ponad 317 Palestyńczyków

- W 2009 roku zburzono 48 palestyńskich domów we Wschodniej Jerozolimie, w związku z czym 247 Palestyńczyków pozostało bez dachu nad głową

- Raport wskazuje wyraźnie, że władze Izraela nie zaprzestały budowania nielegalnych osiedli osadników żydowskich na Zachodnim Brzegu

- Jak wskazują autorzy raportu bardzo rzadko udaje się ukrać winnych bezpodstawnych wykorczeń przeciwko Palestyńczykom na drodze sądowej. W okresie od września 2000 roku (początku drugiej intifady) do kwietnia 2010 organizacja B`tselem złożyła 255 wniosków o dochodzenie w sprawie agresji przeciwko Palestyńczykom. Tylko 11 z nich zostało zarchiwizowanych, jeden został z góry odrzucony.

- W tym samym okresie czasu członkowie B`tselem złożyli 180 wniosków o dochodzenie do Ministerstwa Sprawiedliwości – wydano zgode na rozpatrzenie 12

- Od Września 2000 roku organizacja B’tselem złożyła 220 skarg do izraelskiej policji, żądając przeprowadzenia dochodzeń w sytuacjach gdzie Izraelczycy zranili Palestyńczyków lub zniszczyli ich własności. Tylko 9 skarg zakończyło się oskarżeniami.

Jak stwierdziła dyrektorka B`tselem Jessica Montell “raport został opublikowany w 43 rocznicę zakończenia Wojny Sześciodniowej, kŧóra wyznaczyła początek okupacji izraelskiej”

“Postępująca okupacja jest nie tylko łamaniem podstawowych praw społeczności palestyńskiej, ale również stanowi  zagrożenie dla izraelskiej demokracji” - powiedziała Montell. „Dlatego my jako Izraelczycy popieramy i wspieramy wszystkie akcje podejmowane w naszym imieniu na Terytoriach Okupowanych i pracujemy nad zmianą izraelskiej polityki stanowiącej pogwałcenie praw człowieka”.

Pełna wersja raportu dostepna na stronie B`tselem

Tłum Mateusz Krupczyński

W trakcie ataku wojsk izraelskich przeprowadzonego pod kryptonimem “Operacja Płynny Ołów” według różnych szacunków organizacji pozarządowych zginęło od 1387 do 1417 osób, według danych natomiast władz izraelskich 1166 osób.
15 września 2009 roku misja Goldstone’a wydała ponad 500 stronicowy raport podsumowujący jej prace . Raport ten został odrzucony przez Kongres Stanów Zjednoczonych stosunkiem głosów 344 do 36.

Ogółem za przyjęciem raportu przez Zgromadzenie Ogólne ONZ opowiedziało się 114 państw, 44 kraje wstrzymały się od głosu, 18 głosowało przeciw – wśród nich Stany Zjednoczone, Czechy, Niemcy, Węgry, Włochy, Hiszpania, Słowacja, Polska oraz Ukraina

Ogólny opis tez i konkluzji zawartych w raporcie Goldstone`a:

Raport Goldstone`a wyraźnie stwierdza iż izraelska operacja “Płynny ołów” przeprowadzona na przełomie grudnia i stycznia ubiegłego roku w Strefie Gazy stanowiła kontinuum polityki państwa Izrael w stosunku do Strefy Gazy i Terytoriów Okupowanych, opartej na pogwałceniu międzynarodowego prawa humanitarnego, międzynarodowego prawa karnego oraz praw człowieka.

Według obserwatorów misji ONZ atak na Strefę Gazy był wyrazem zastosowania zasady zbiorowej odpowiedzialności przez władze Izraela w stosunku do jej mieszkańców za ich poparcie dla Hamasu w wyborach w 2006 roku. Konkluzje takie obserwatorzy ONZ wysunęli na podstawie rozmów przeprowadzanych z izraelskimi żołnierzami biorącymi czynny udział w operacji “Płynny ołów” oraz wysokimi rangą urzędnikami politycznymi i wojskowymi.

W momencie ataku wojsk izraelskich 27 grudnia 2008 roku Strefa Gazy od ponad 3 lat objęta była blokadą ekonomiczną, ograniczającą przepływ ludzi, dóbr, usług i towarów. Blokadą objęte zostały produkty tzw pierwszej potrzeby jak: żywność, środki medyczne, paliwo, książki, materiały szkolne, cement i inne materiały budowlane. Celem blokady było rzekome doprowadzenie do izolacji i osłabienia Hamasu, po jego zwycięstwie wyborczym w 2006 roku. Skutki 3 letniej blokady ekonomicznej zostały spotęgowane poprzez zawieszenie pomocy humanitarnej i międzynarodowej, co pogorszyło i tak już fatalną sytuację mieszkańców terytorium. W wyniku omawianej operacji militarnej doszło do zrujnowania gospodarki regionu, służby zdrowia oraz uzależnienia jej mieszkańców od pomocy donatorów międzynarodowych. Postępująca izolacja obszaru oraz oddzielnie Strefy Gazy od Zachodniego Brzegu Jordanu stanowi celową kontynuację polityki Izraela budowania checkpointów, muru, kolonii osadników żydowskich, rozbiórki domów, zagarniania ziemi – nielegalnych z punktu widzenia prawa międzynarodowego.

Kulminacją polityki nieustannej kontroli nad oddolnym, palestyńskim procesem demokratycznym, polegającej na więzieniu i przetrzymywaniu wybranych przedstawicieli palestyńskich organizacji politycznych i członków rządu, był zmasowany atak na gmachy państwowe legalnie wybranych władz Strefy Gazy.

Izraelczycy i Palestyńczycy, z którymi spotkali się delegaci misji ONZ podkreślali, że operacja “Płynny ołów” przeprowadzona na przełomie grudnia i stycznia ubiegłego roku różniła się zasadniczo od poprzednich działań zbrojnych stosowanych przez władze Izraela – był to jeden z bardziej okrutnych i bezwzględnych ataków militarnych przeprowadzonych na przestrzeni ostatnich kilku lat.

Delegacja ONZ złożyła pierwszą wizytę w Strefie Gazy w czerwcu 2009 roku – 5 miesięcy po zakończeniu działań zbrojnych. Członkowie delegacji przerażeni byli skalą izraelskiego ataku, ilością zbombardowanych domów, fabryk, studni, szkół, szpitali, posterunków policji i budynków instytucji publicznych, a także sytuacją rodzin żyjących wśród gruzów, bez możliwości odbudowy zniszczonych domów ze względu na trwająca blokadę i brak podstawowych środków budowlanych jak cement czy szkło.

Czas rozpoczęcia ataku nie był przypadkowy. O godzinie 11:30 większość dzieci w Strefie Gazy udawała się do szkoły, a ulice wypełnione były tłumem cywilów – atak o tej porze dnia obliczony był na spowodowanie jak największych strat w ludności cywilnej.

Wybrana strategia, przeprowadzenie ataku oraz jego skutki wskazują, iż celem architektów operacji “Płynny ołów” było nie tylko zabicie przywódców i członków Hamasu (stanowiącego legalnie wybrany rząd, pochodzący z demokratycznego nadania) oraz Brygad Al Kassama, ale również zniszczenie budynków i infrastruktury publicznej i społecznej.

Według obserwatorów ONZ ewidentny jest fakt, że niszczenie magazynów żywności, systemów instalacji sanitarnych, rurociągów, fabryk i domów mieszkalnych jest rezultatem przemyślanej i planowanej polityki izraelskich sił zbrojnych. Celem było nie tylko zniszczenie gospodarcze, ale również świadome pogwałcenie godności ludzkiej na co wskazuje praktyka używania żywych tarcz, bezprawnych zatrzymań i przesłuchań, dewastowania domów, umieszczania nieprzyzwoitych i rasistowskich napisów – graffiti na ścianach budynków, co składa się na całościowy obraz upokarzania mieszkańców Strefy Gazy.

Jednym z opisywanych przez Goldstone`a aktów agresji było zniszczenie przez czołgi i buldożery armii izraelskiej fermy kurzej posiadającej ponad 31 tysięcy kur, dostarczającej ponad 10% jaj na rynek Gazy.

Innym jest zbombardowanie 9 stycznia 2009 roku młynu braci Hamada, zaopatrującego całą Gazę w mąkę (po 9 miesiącach od ataku młyn był nadal nieczynny). Inny przykład niszczenia infrastruktury przemysłowej to permanentne ostrzeliwanie przez siły izraelskie statków i kutrów rybackich, czego skutkiem jest spadek o 2/3 dostaw ryb w porównaniu z rokiem 2007.

Ekspertyzy prawne i analizy wskazują, że wszystkie ataki militarne były szczegółowo zaplanowane na każdym etapie, a rząd Izraela celowo zatwierdził nieproporcjonalny odwet wojskowy w celu zbiorowego ukarania, upokorzenia i sterroryzowania ludności cywilnej Strefy Gazy. Uczestnicy misji ONZ z niepokojem przyjęli oświadczenia i wypowiedzi wysokich rangą oficjeli administracji publicznej i wojskowej Izraela, uzasadniające ataki na ludność cywilną koniecznością osiągnięcia celów politycznych i wojskowych. Według członków misji ONZ takie stwierdzenia podważają normy prawa międzynarodowego, są niezgodne z duchem Karty ONZ i dlatego zasługują na całkowite potępienie ze strony społeczności międzynarodowej. Według delegatów misji ONZ odpowiedzialność za wszystkie naruszenia i pogwałcenia międzynarodowego prawa humanitarnego i praw człowieka ponoszą architekci operacji militarnej “Płynny ołów”.

Okupacja, przetrwanie i społeczeństwo obywatelskie

Członkowie delegacji zespołu ONZ za podstawowy czynnik leżący u podłoża łamania prawa międzynarodowego i rezolucji ONZ uznali bezprawne kontynuowanie blokady i okupację Strefy Gazy i Zachodniego Brzegu Jordanu, co według nich nie ma nic wspólnego z taktyką tłumienia oporu przez rząd Izraela. Członkowie misji ONZ stwierdzili również, że warunkiem wstępnym wznowienia procesu pokojowego jest zakończenie okupacji. Autorzy raportu Goldstone`a uważają za niezwykle ważne wszelkie działania i akcje podejmowane przez społeczeństwo obywatelskie oraz palestyńskie organizacje pozarządowe, a także poszczególne osoby: ratowników medycznych, pracowników NGO`sów, lekarzy, kierowców karetek pogotowia, dziennikarzy, aktywistów praw człowieka, którzy z narażeniem życia pomagają cywilom palestyńskim. Delegaci ONZ w swoim raporcie składają hołd wszystkim, którzy przyczynili się do złagodzenia cierpienia ludności palestyńskiej i powstania Raportu Goldstone`a, dokumentującego przebieg i skutki operacji militarnej “Płynny ołów”.

Ataki rakietowe i moździerzowe na terytorium Izraela

Misja ONZ stwierdza, że palestyńskie grupy zbrojne od 2001 roku dokonują ataków rakietowych i moździerzowych na terytorium Izraela. Ataki te skutkują traumą psychiczną wśród mieszkańców miast najbardziej narażonych jak Sderot przy granicy ze Strefą Gazy, gdzie jeszcze w 2007 roku na zespół stresu pourazowego cierpiało 28% dorosłych i od 72 do 94% dzieci. W trakcie wojny w Strefie Gazy palestyńskie grupy zbrojne, prowadząc ostrzał południowego Izraela złamały międzynarodowe prawo humanitarne.

Główne tezy orzeczeń prawnych zawartych w raporcie Goldstone`a

Czyny popełnione przez Izrael w trakcie operacji militarnej “Płynny ołów” między 27 grudnia 2008 roku a 18 stycznia 2009 r

Brak zabezpieczenia ludności cywilnej w momencie rozpoczęcia ataku

W wielu przypadkach Izrael celowo nie zabezpieczył ludności cywilnej przed atakami swoich sił zbrojnych, co stanowi pogwałcenie Protokołu Dodatkowego Konwencji Genewskiej. Takim oczywistym przypadkiem była kanonada białego fosforu i atak na siedzibę UNRWA w Strefie Gazy. Z kolei zamierzony atak na szpital Al Quds z użyciem materiałów wybuchowych, pocisków rozpryskowych i białego fosforu jest pogwałceniem art. 18 i 19 Czwartej Konwencji Genewskiej. Również praktyka wystrzeliwania pocisków w celach “ostrzeżenia ludności Strefy Gazy” przed nadchodzącym atakiem jest de facto aktem napaści a nie ostrzeżeniem. Brak ostrzeżenia ludności cywilnej przed atakiem militarnym to pogwałcenie art. 57 Pierwszego Protokołu Dodatkowego do Konwencji Genewskich

Liczne przypadki związane z masakrą ludności cywilnej

Ataki wojsk izraelskich na cywilów oraz infrastrukturę cywilną (domy, szkoły, meczety, szpitale) stanowią pogwałcenie międzynarodowego prawa humanitarnego. We wszystkich zbadanych przypadkach delegacja ONZ stwierdziła celowe i planowe ataki na cywilów, stanowiące pogwałcenie artykułu 51 Drugiej Konwencji Genewskiej oraz 27-go Czwartej Konwencji Genewskiej, a także artykułów 6 i 7 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych. Poza tym, władze Izraela pogwałciły art .10 Drugiego Protokołu Dodatkowego odmawiając w sposób dowolny i celowy prawa wjazdu do Strefy Gazy organizacjom humanitarnym i pomocowym w celu niesienia niezbędnej pomocy medycznej. Delegacja ONZ zbadała co najmniej jeden przypadek celowego ataku zbiorowego, w wyniku którego śmierć poniosło 35 palestyńskich cywilów – co stanowi pogwałcenie art. 6 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych – czyli prawa do życia. Poza tym władze Izraela nie potrafiły zachować zasady proporcjonalności, rozmyślnie atakując w trakcie pierwszych godzin trwania operacji “Płynny ołów” komisariaty i posterunki policji, zabijając 99 policjantów w ciągu kilku pierwszych godzin trwania ataku. Według Raportu Goldstone`a – ataki te naruszały zwyczajowe prawo międzynarodowe – a szczególnie art. 6 – Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (jak wskazują delegaci misji policjanci nie byli członkami żadnych palestyńskich grup zbrojnych)

Żywe tarcze

Delegacja ONZ udokumentowała liczne przypadki, w których izraelskie siły zbrojne używały palestyńskich mieszkańców jako żywych tarcz, co jest praktyką zakazaną przez międzynarodowe prawo humanitarne. Stanowi ponadto naruszenie prawa do życia, chronionego wspomnianym już artykułem 6 ICCPR ( Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych) – a także zakazu okrutnego i nieludzkiego traktowania ustanowionym w artykule 7 tegoż paktu. Torturowanie i przesłuchiwanie pod groźbą kary śmierci stanowi naruszenie art. 31 Czwartej Konwencji Genewskiej.

Areszt

Pobicia, stałe upokarzanie i poniżanie, a także bezterminowe przetrzymywanie w uwłaczających warunkach nielegalnie zatrzymanych palestyńskich cywili stanowi naruszenie art. 27 Czwartej Konwencji Genewskiej, jak również artykułów 7 i 10 ICCPR(Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych), zakazujących bezterminowego przetrzymywania bez procesu oraz tortur. Delegacja zbadała również liczne przypadki celowego upokarzania kobiet palestyńskich, co jest naruszeniem prawa zwyczajowego. Masowe areszty cywilów i ich bezterminowe przetrzymywanie jest stosowaniem kary zbiorowej odpowiedzialności i naruszeniem artykułu 33 Czwartej Konwencji Genewskiej oraz artykułu 50 Przepisów Haskich.

Niszczenie własności

Delegacja ONZ stwierdziła, że atak na budynek Palestyńskiej Rady Ustawodawczej, oraz główne więzienie w Strefie Gazy stanowiły zamierzone napaści na infrastrukturę cywilną. Izraelskie Siły Zbrojne bezprawnie i samowolnie atakowały i niszczyły magazyny żywności, obiekty przetwórstwa spożywczego (w tym młyny, szklarnie), infrastrukturę wody pitnej, gospodarstwa rolne. Według delegacji ONZ ataki te miały na celu uniemożliwienie zaopatrzenia ludności cywilnej w niezbędne artykuły spożywcze (pogwałcenie art. 54 Pierwszego Protokołu Dodatkowego). Ponadto w raporcie Goldstone`a stwierdzono, że izraelskie siły zbrojne bezprawnie i samowolnie niszczyły prywatne domy mieszkalne, studnie oraz zbiorniki wodne. Według delegacji ONZ polityka blokady Strefy Gazy realizowana przez władze Izraela, a w szczególności zamknięcia i ograniczenia nakładane na przejściach granicznych w okresie poprzedzającym ataki militarne stanowią pogwałcenie zobowiązania Izraela jako okupanta do zapewnienia podstawowych produktów do przetrwania ludności cywilnej – zawartych w postanowieniach Czwartej Konwencji Genewskiej. Działania te doprowadziły do gwałtownego pogorszenia sytuacji ekonomicznej i społecznej Palestyńczyków w Strefie Gazy. Ponadto stwierdzono, że wbrew informacjom podawanym przez władze Izraela, kraj ten nie dopuścił organizacji pomocowych, przesyłek medycznych i szpitalnych, artykułów spożywczych, odzieży do Strefy Gazy w celu zminimalizowania skutków operacji wojskowych, co jest naruszeniem artykułu 23 Czwartej Konwencji Genewskiej. Oprócz powyższych ogólnych wniosków, delegacja ONZ uważa również, że Izrael naruszył swoje szczególne obowiązki wynikające z Konwencji o Prawach Dziecka oraz Konwencji w sprawie Eliminacji Wszelkich Form Dyskryminacji Kobiet, w tym zasady zapewnienia bezpieczeństwa, swobody przemieszczania się, ochrony życia i zdrowia cywili. Misja stwierdza, że warunki wynikające z umyślnego działania wojsk izraelskich i deklarowanej polityki rządu w odniesieniu do Strefy Gazy przed, podczas i po operacji wojskowej, łącznie wskazują na zamiar wymierzenia kary zbiorowej odpowiedzialności na jej mieszkańcach.

Działania stosowane przez Izrael w Strefie Gazy trwające od 27 grudnia 2008 do 18 stycznia 2009

Izraelska Operacja militarna “Płynny ołów” obejmowała dwa główne etapy:

- etap powietrze – powietrze
- etap powietrze – ziemia

trwające od 27 grudnia 2008 do 18 stycznia 2009 roku. Ofensywa izraelska rozpoczęła się tygodniowym atakiem lotniczym, trwającym od 27 grudnia do 3 stycznia 2009. W okresie od 3 do 18 stycznia 2009 roku lotnictwo nadal odgrywało ważną rolę przy wspieraniu sił lądowych. 3 stycznia zaś rozpoczęła się inwazja lądowa.

Na podstawie szeroko zakrojonych badań terenowych oraz danych organizacji pozarządowych ustalono ogólną liczbę ofiar śmiertelnych w Strefie Gazy. Według różnych danych oscyluje ona między 1387 a 1417. Według władz Strefy Gazy liczba ofiar śmiertelnych wyniosła 1444 osoby, rząd Izraela mówi o 1166 osobach. Po stronie izraelskiej zginęły 4 osoby – 3 cywili i jeden żołnierz. Ponadto 9 izraelskich żołnierzy zginęło w czasie ataku na terenie Strefy Gazy, 4 z nich poniosło śmierć w wyniku ostrzału własnych jednostek.

Ataki wojsk izraelskich na budynki rządowe i publiczne w Strefie Gazy

Wojska izraelskie 27 grudnia 2008 roku w ciągu pierwszych godzin operacji militarnej zaatakowały sześć obiektów policyjnych. W wyniku ataku śmierć poniosło 99 policjantów i 9 cywili.

Całkowita liczba zabitych policjantów (240 osób) stanowi ponad 1/6 wszystkich palestyńskich ofiar. Delegacja ONZ nie znalazła żadnych dowodów na potwierdzenie izraelskich zarzutów o wykorzystywanie obiektów szpitalnych przez palestyńskie grupy zbrojne, oraz karetek do transportu żołnierzy lub do innych celów wojskowych. Delegacja ONZ uznała atak z 15 stycznia 2009 roku na siedzibę UNRWA za nieuzasadniony, stanowiący pogwałcenie prawa międzynarodowego. Budynek stanowił schronienie dla ok. 600-700 cywili i mieścił ogromny magazyn paliwa. Mimo pełnej świadomości zagrożenia jakie wywołał atak na siedzibę UNRWA wojsko izraelskie przez następne godziny kontynuowało ostrzał. Niekontrolowane ataki sił izraelskich spowodowały utratę życia i szkody dla ludności cywilnej.

Celowe ataki na ludność cywilną

Delegacja ONZ zbadała 11 wypadków, w których siły izraelskie dokonały bezpośrednich ataków na ludność cywilną ze skutkiem śmiertelnym.

Niszczenie infrastruktury cywilnej

W wyniku celowego zniszczenia oczyszczalni ścieków ponad 200 tys. metrów sześciennych nieoczyszczonych ścieków wydostało się do sąsiadujących gruntów. Atak na oczyszczalnie składającą się z dwóch studni wody, pompowni, generatorów, magazynów paliw, jednostek chlorujących zbiornik, budynków i sprzętu był celowy i przeprowadzony z premedytacją. Raport Goldstone`a stwierdza wyraźnie, iż nie było żadnych wojskowych korzyści, które można by uzyskać, niszcząc studnie i oczyszczalnie ścieków. Nie ma mowy również o tym, aby obiekty te były wykorzystywane przez palestyńskie grupy zbrojne.

W wyniku połączenia wyników badań terenowych ze zdjęciami UNOSAT i zeznaniami żołnierzy izraelskich delegacja ONZ stwierdza, że 19 izraelskich jednostek wojskowych oprócz rozległych zniszczeń budynków mieszkalnych prowadziło regularne kampanie niszczenia budynków cywilnych w ciągu ostatnich 3 dni poprzedzających zakończenie działań militarnych.

W trakcie omawianej operacji prowadzono masowe aresztowania mieszkańców Strefy Gazy. We wszystkich przypadkach zbadanych przez delegację ONZ zebrane fakty wskazują, że żaden z cywilów nie należał do palestyńskich grup zbrojnych i nie stanowił zagrożenia dla żołnierzy izraelskich. Cywile, w tym kobiety i dzieci byli przetrzymywani w poniżających warunkach, pozbawiani żywności, wody i dostępu do urządzeń sanitarnych.

Wpływ operacji wojskowych oraz blokady ekonomicznej na sytuację humanitarną mieszkańców Strefy Gazy.

W momencie rozpoczęcia operacji “Płynny ołów” Strefa Gazy od ponad 3 lat objęta była blokadą ekonomiczną. Restrykcyjne zakazy importu i eksportu doprowadziły do zrujnowania sektora przemysłowego i produkcji rolnej na tym obszarze. Znacznie wzrósł wskaźnik bezrobocia oraz procent ludności żyjącej w głębokim ubóstwie. Jeszcze przed rozpoczęciem operacji wojskowych 80% wody dystrybuowanej w Strefie Gazy nie spełniało norm WHO dla wody pitnej. W tej sytuacji zniszczenie przez IDF oczyszczalni ścieków skutkujące ujściem nieoczyszczonych substancji do gruntów i morza stanowi kolejne ogromne zagrożenie dla zdrowia mieszkańców Strefy Gazy.

Według danych UNDP IDF dokonały całkowitego zniszczenia ponad 3354 domów a poważnie uszkodziły ponad 11.112, zniszczyły również ponad 280 szkół i przedszkoli.

Sytuacja kobiet.

Szczególnymi ofiarami operacji militarnej “Płynny ołów” i polityki Izraela są kobiety. W obliczu licznych aresztowań i bezprawnych zatrzymań mężczyzn i chłopców, odpowiedzialność kobiet za gospodarstwa domowe i dzieci często zmusza je do ukrywania własnych cierpień, co nie jest uwzględniane w żadnych badaniach i statystykach.

Z faktów do których dotarła delegacja ONZ jasno wynika, że w niektórych przypadkach w pełni uprawnione jest stwierdzenie oskarżające rząd Izraela o popełnienie zbrodni przeciwko ludzkości.
Wydarzenia w Gazie i na Zachodnim Brzegu Jordanu, są ze sobą ściśle powiązane w ramach jednej polityki.

Nielegalne przetrzymywanie palestyńskich więźniów politycznych w izraelskich więzieniach

Szacuje się, że od początku okupacji, około 700 tys. palestyńskich mężczyzn, kobiet i dzieci zostało zatrzymanych przez Izrael. Według szacunków na dzień 1 czerwca 2009 roku liczba palestyńskich więźniów politycznych osadzonych w izraelskich więzieniach wynosiła 8100 osób, w tym 60 kobiet i 390 dzieci.

Podczas izraelskich operacji wojskowych w Strefie Gazy, liczba dzieci zatrzymanych przez Izrael wzrosła w porównaniu do tego samego okresu w 2008 roku. Wiele dzieci zostało zatrzymanych na ulicy i / lub w trakcie demonstracji na Zachodnim Brzegu podczas operacji w Strefie Gazy. Liczba zatrzymanych dzieci w pierwszych miesiącach po zakończeniu operacji “Płynny ołów” nadal wzrastała wraz z licznymi doniesieniami o nadużyciach przez izraelskie siły bezpieczeństwa.

Represje w Izraelu

Delegacja ONZ dotarła do materiałów i raportów, a także świadków opisujących represje wobec dysydentów, refusników i obrońców praw człowieka w Izraelu, a także politykę ograniczania prawa powszechnego dostępu do informacji. Represjom poddane były osoby krytycznie oceniające operacje izraelską w Gazie. Mimo powszechnego społecznego przyzwolenia na atak militarny w Strefie Gazy, w Izraelu organizowano również liczne demonstracje i protesty, w trakcie których aresztowano około 715 osób.

Według delegatów misji operacja “Płynny ołów” była “celowo nieproporcjonalnym atakiem zmierzającym do ukarania, upokorzenia i sterroryzowania cywilnej populacji, radykalnego zmniejszenia jej lokalnych zdolności gospodarczych do zapewnienia pracy i utrzymania samej siebie, oraz narzucenia jej coraz większego poczucia zależności i bezbronności.”

Przedstawiając swój raport, misja Goldstone’a wezwała rząd izraelski i palestyński Hamas do przeprowadzenia rzetelnego śledztwa wyjaśniającego stawiane zarzuty, a do Rady Bezpieczeństwa ONZ zaapelowała by w przypadku braku takich działań po 6 miesiącach skierowała sprawę do ICC (Międzynarodowego Trybunału Karnego). Śledztwa wszczęte i prowadzone przez władze Izraela autorzy raportu uznali za niewystarczające, w związku z tym, że bazują jedynie na zeznaniach izraelskich żołnierzy biorących udział w kampanii militarnej i pozostają utajnione.

Oprócz raportu ONZ Richarda Goldstone`a swoje niezależne raporty opublikowały takie organizacje jak :

- Amnesty International ( zarzut zabicia setek nieuzbrojonych Palestyńczyków i zniszczenie ponad 3 tysięcy domów w Strefie Gazy, pogwałcenie międzynarodowego prawa wojny, w trakcie operacji “Płynny ołów”)

- Human Rights Watch (zarzut wielokrotnego ostrzelania Palestyńczyków niosących białe flagi i zabójstwo 11 z nich, przeprowadzenie ponad 40 ataków samolotów bezzałogowych i zabójstwo w związku z tym ponad 80 palestyńskich cywili, pogwałcenie międzynarodowego prawa humanitarnego)

- B`Tselem (zarzut zabicia 773 cywili, w tym 320 niepełnoletnich i 109 kobiet powyżej 18 roku życia)

- Breaking the Silence ( relacje żołnierzy uczestniczących w Operacji “Płynny ołów”, zarzut bezwzględnego i rozmyślnego użycia siły oraz praktyka używania Palestyńczyków jako “żywych tarcz”)

opracowano na podstawie raportu Richarda Goldstone`a “Human Rights in Palestine and other occupied arab territories. Report of the United Nations Fact Finding Mission on the Gaza Conflict”.

Opracowanie Aneta Jerska

Rezolucja 194 (z 11 grudnia 1948 r.). Uchodźcy którzy tego pragną powinni móc „powrócić do swoich domów najszybciej, jak będzie to możliwe i żyć w pokoju obok swoich sąsiadów”, pozostałym należy wypłacić odszkodowania „w ramach rekompensaty”. Utworzenie Komisji Narodów Zjednoczonych do Spraw Pojednania w Palestynie.

Rezolucja 302 (z 8 grudnia 1949 r.). Utworzenie Agencji Narodów Zjednoczonych dla Pomocy Uchodźcom Palestyńskim na Bliskim Wschodzie (UNRWA) .

Przyjęte przez Radę Bezpieczeństwa

Rezolucja 236 (z 11 czerwca 1967 r.). [W przeddzień Wojny Sześciodniowej] Rada Bezpieczeństwa żąda zawieszenia broni i natychmiastowego zaprzestania wszelkich akcji zbrojnych w ramach konfliktu między Izraelem a Egiptem, Jordanią i Syrią.

Rezolucja 237 (z 14 czerwca 1967 r.). Rada Bezpieczeństwa wzywa Izrael, by zapewnił „gwarancje, dostatek i bezpieczeństwo mieszkańcom stref, w których prowadzone były operacje wojskowe” oraz umożliwił powrót uchodźcom.

Rezolucja 242 (z 22 listopada 1967 r.). Rada Bezpieczeństwa potępia „zajmowanie terytorium drogą działań wojennych” i żąda „wycofania izraelskich sił zbrojnych z terytoriów okupowanych”. Potwierdza „nienaruszalność granic i polityczną suwerenność” wszystkich państw w regionie.

Rezolucja 250 (z 27 kwietnia 1968 r.). Rada Bezpieczeństwa sugeruje Izraelowi, by zrezygnował z organizacji defilady wojskowej planowanej na 2 maja 1968 r. w Jerozolimie, uznając, że zwiększy ona „napięcie w regionie”.

Rezolucja 251 (z 2 maja 1968 r.). Rada Bezpieczeństwa wyraża ubolewanie nad faktem przeprowadzenia defilady wojskowej w Jerozolimie „wbrew” rezolucji 250.

Rezolucja 250 (z 27 kwiecień 1968 r.). Rada Bezpieczeństwa uznaje za „nieważne” wszystkie podejmowane przez Izrael krok, w tym „wywłaszczenie ziemi i nieruchomości”, których celem jest „zmiana statusu Jerozolimy” i wzywa Izrael, by powstrzymał się przed podejmowaniem takich kroków.

Rezolucja 267 (z 3 czerwca 1969 roku). Rada Bezpieczeństwa potępia „wszelkie podejmowane [przez Izrael] kroki mające zmienić status Jerozolimy”.

Rezolucja 340 (z 25 października 1973 r.). [W następstwie wojny Jom Kipur] utworzenie Drugich Doraźnych Sił Narodów Zjednoczonych (UNEF-II), których zadaniem będzie „czuwanie nad przestrzeganiem zawieszenia broni między siłami egipskimi a izraelskimi” oraz zapewnienie „przegrupowania” tychże wojsk.

Rezolucja 446 (z 22 marca 1979 r.). Rada Bezpieczeństwa żąda zaprzestania „izraelskich praktyk mających na celu utworzenie osiedli żydowskich na terytoriach palestyńskich oraz innych terytoriach arabskich okupowanych od 1967 r.”, uznaje, że owe praktyki „w świetle prawa są nieważne” oraz domaga się od Izraela przestrzegania Konwencji Genewskiej dotyczącej ochrony ludności cywilnej w czasie wojny.

Rezolucja 468 (z 8 maja 1980 r.). Rada Bezpieczeństwa uznaje za „nielegalne” wysiedlenie palestyńskich notabli z miast Hebron i Halhul przez izraelskie władze wojskowe oraz wzywa do cofnięcia tej decyzji.

Rezolucja 592 (z 8 grudnia 1986 r.). Rada Bezpieczeństwa zwraca uwagę, że Konwencja Genewska dotycząca ochrony ludności cywilnej w czasie wojny „ma zastosowanie również na palestyńskich i innych arabskich terytoriach okupowanych przez Izrael od 1967 r.”. Potępia „wojsko izraelskie, które otworzyło ogień do studentów” [Uniwersytetu Bir Zejt], zabijając i raniąc.

Rezolucja 605 (z 22 grudnia 1987 r.). Rada Bezpieczeństwa potępia poczynania Izraela, które „stanowią pogwałcenie praw człowieka wobec ludności palestyńskiej na terytoriach okupowanych, a w szczególności używanie ostrej broni, zabijanie i zadawanie ran palestyńskim cywilom”.

Rezolucja 607 (z 5 stycznia 1988 r.). Rada Bezpieczeństwa wzywa Izrael, by „zaprzestał wysiedlania palestyńskiej ludności cywilnej na terytoriach okupowanych” i przypomina mu, że zobowiązany jest do przestrzegania zasad ustalonych w Konwencji Genewskiej.

Rezolucja 608 (z 14 stycznia 1988 r.). Rada Bezpieczeństwa wzywa Izrael do „unieważnienia nakazów wysiedlenia wydanych wobec palestyńskiej ludności cywilnej oraz umożliwienia natychmiastowego i bezpiecznego powrotu” wszystkim osobom dotychczas wysiedlonym.

Rezolucja 636 (z 6 lipca 1989 r.). Rada Bezpieczeństwa wzywa Izrael, by zgodnie z jej wcześniejszymi rezolucjami oraz ustaleniami Konwencji Genewskiej „natychmiast wstrzymał wysiedlanie kolejnych palestyńskich cywilów” oraz umożliwił powrót osobom dotychczas wysiedlonym.

Rezolucja 641 (z 30 sierpnia 1989 r.). Rada Bezpieczeństwa wyraża „ubolewanie z powodu faktu, że Izrael, jako państwo okupujące, dokonuje nieprzerwanie wysiedleń palestyńskiej ludności cywilnej” i wzywa go, by umożliwił powrót wszystkim wysiedlonym.

Rezolucja 672 (z 12 października 1990 r.). [Po zakłóceniu spokoju Wzgórza Świątynnego] Rada Bezpieczeństwa potępia „akty przemocy dokonane przez wojsko izraelskie” [na terenie Haram asz-Szarif i w innych świętych miejscach Jerozolimy] i wzywa Izrael do „skrupulatnego wywiązywania się ze spadających nań obowiązków prawnych i odpowiedzialności” wobec ludności cywilnej terytoriów okupowanych.

Rezolucja 673 (z 24 października 1990 r.). Rada Bezpieczeństwa potępia fakt, że Izrael odmówił zastosowania się do rezolucji 672.

Rezolucja 681 (z 20 grudnia 1990 r.). Rada Bezpieczeństwa wzywa Izrael do respektowania Konwencji Genewskiej.

Rezolucja 694 (z 24 maja 1991 r.). Rada Bezpieczeństwa uznaje, że cztery kolejne przypadki wysiedlenia palestyńskich cywilów w maju 1991 r. dokonane przez wojsko izraelskie stanowią pogwałcenie Konwencji Genewskiej.

Rezolucja 799 (z 18 grudnia 1992 r.). Rada Bezpieczeństwa potępia kolejną falę wysiedleń w grudniu 1992 r., podkreślając, że praktyki te są sprzeczne ze zobowiązaniami międzynarodowymi, jakie nakłada na Izrael Konwencja Genewska. Rada potwierdza niezależność i integralność terytorialną Libanu.

Rezolucja 904 (z 18 marca 1994 r.). [W następstwie masakry w Hebronie] Rada Bezpieczeństwa wzywa Izrael do zastosowania niezbędnych środków „w celu zapobieżenia sprzecznym z prawem aktom przemocy dokonywanych przez żydowskich osadników” wobec palestyńskiej ludności cywilnej.

Rezolucja 1322 (z 7 października 2000 r.). [W następstwie wybuchu drugiej intifady] Rada Bezpieczeństwa wyraża ubolewanie z powodu eskalacji przemocy i potępia „używanie niewspółmiernej siły przeciwko Palestyńczykom”. Domaga się, by Izrael wypełnił zobowiązania, jakie nakłada nań Konwencja Genewska.

Rezolucja 1397 (z 12 marca 2002 r.). Rada Bezpieczeństwa żąda „natychmiastowego wstrzymania wszelkich aktów przemocy, w tym aktów terroru, prowokacji, podburzania i niszczenia” i wzywa Izraelczyków i Palestyńczyków do współdziałania, celem ponownego podjęcia negocjacji.

Rezolucja 1402 (z 30 marca 2002 r.). Rada Bezpieczeństwa wzywa do natychmiastowego zawieszenia broni oraz „wycofania oddziałów izraelskich z palestyńskich miast”.

Rezolucja 1405 (z 19 kwietnia 2002 r.). Rada Bezpieczeństwa oświadcza, że „istnieje pilna potrzeba, by organizacje medyczne i humanitarne miały swobodny dostęp do palestyńskiej ludności cywilnej”.

Rezolucja 1435 (z 24 września 2002 r.). Rada Bezpieczeństwa domaga się „jak najszybszego wycofania izraelskich wojsk okupacyjnych z palestyńskich miast” oraz żąda, by Izrael niezwłocznie wstrzymał operacje mające na celu „niszczenie palestyńskiej infrastruktury cywilnej”. Domaga się również, by władze Autonomii Palestyńskiej „pociągnęły do odpowiedzialności karnej osoby zaangażowane w organizowanie aktów terrorystycznych”.

Rezolucja 1515 (z 19 listopada 2003 r.). Rada Bezpieczeństwa potwierdza swoje „poparcie dla wizji regionu, w którym oba państwa, Izrael i Palestyna, będą istniały obok siebie w ramach bezpiecznych i uznanych granic”, a co za tym idzie domaga się, aby obie strony konfliktu przyjęły na siebie zobowiązania wynikające z „mapy drogowej”.

Rezolucja 1544 (z 19 maja 2004 r.). Rada Bezpieczeństwa domaga się od Izraela przestrzegania „zobowiązań, które nakłada nań międzynarodowe prawo humanitarne”, a w szczególności „nałożonych na niego zobowiązań, by powstrzymał się od niszczenia domów mieszkalnych”.

Rezolucja 1850 (z 16 grudnia 2008 r.). Rada Bezpieczeństwa wyraża poparcie dla negocjacji zapoczątkowanych w Annapolis i zobowiązuje strony konfliktu do „powstrzymania się od podejmowania jakichkolwiek kroków, które mogłyby podważyć zaufanie” oraz do „niepoddawania w wątpliwość kwestii wchodzących w zakres negocjacji”.

Rezolucja 1860 (z 8 stycznia 2009 r.). [Po rozpoczęciu ofensywy armii izraelskiej w Strefie Gazy] Rada Bezpieczeństwa żąda „natychmiastowego ogłoszenia trwałego i w całości respektowanego zawieszenia broni, którego następstwem będzie całkowite wycofanie wojsk izraelskich ze Strefy Gazy. Domaga się umożliwienia organizacjom medycznym i humanitarnym swobodnego dostępu do Strefy Gazy. 

Import – eksport

Po wprowadzeniu blokady ekonomicznej poziom importu do Gazy dramatycznie się obniżył i obecnie stanowi 1/5 importu z 2007 roku. Importuje się żywność w 70%, władze Izraela wprowadziły liczne restrykcje na import towarów budowlanych, przemysłowych i konstrukcyjnych. Zakazano również eksportu. Wyjątek stanowi 147 ciężarówek eksportujących za granicę kwiaty i truskawki. W pierwszych miesiącach 2007 roku, czyli zaraz po wygraniu demokratycznych wyborów przez Hamas, Strefa Gazy wysyłała 1090 ciężarówek eksportujących towary do Izraela, na Zachodni Brzeg i do Europy. Wiele sektorów było uzależnionych od możliwości eksportu swoich produktów. Przed ustanowieniem blokady na eksport przeznaczano 76% wszystkich towarów przemysłu meblarskiego wytworzonych w Strefie Gazy, 90% odzieży i 20% produktów spożywczych.

Sektor rolny

Z powodu blokady ucierpiał również sektor rolny, stanowiący źródło utrzymania dla ponad 40 tys.. rolników i rybaków. Zakazano importu takich produktów jak paliwo, żywy inwentarz, pestycydy, oraz środki do irygacji gruntów. Zakaz importu spowodował szybkie nasycenie lokalnego rynku towarami wcześniej przeznaczanymi na eksport (jak truskawki, pomidory, wiśnie, kwiaty cięte, papryka zielona) powodując gwałtowny spadek cen i dochodów ok. 15 tys. rolników.

Strefy buforowe

Wiele osób, będących właścicielami gruntów położonych niedaleko granicy izraelskiej ma permanentne trudności w uprawianiu swoich pół. Jest to skutek restrykcji i ograniczeń wprowadzonych przez władze Izraela, mających na celu zagarnięcie najżyźniejszych ziem uprawnych tego regionu. Po „wycofaniu” wojsk izraelskich ze Strefy Gazy w sierpniu 2005 roku IDF (Siły Obrony Izraela) stworzyły tzw. „strefy buforowe” na obszarze przygranicznym obejmującym ok. 150 metrów, gdzie zabroniono wstępu Palestyńczykom. W kierunku Palestyńczyków uprawiających swoje ziemie przy terenach przygranicznych regularnie kieruje się tzw. strzały ostrzegawcze. „Strefa buforowa” została poszerzona w maju 2009 roku, kiedy samoloty izraelskich sił powietrznych zrzuciły tysiące broszur na miasta Strefy Gazy, w których ostrzegano mieszkańców aby zachowali 300 metrowy dystans od granicy izraelskiej. Restrykcje te są nakładane ad hoc i często obejmują obszar sięgający 1 km od granicy z Izraelem. Do sierpnia 2009 roku wskutek strzałów ostrzegawczych zginęło 33 cywili palestyńskich, w tym 11 dzieci, a 61 osób zostało poważnie rannych (w tym 13 dzieci).

Rybołówstwo

Od początku operacji „Płynny ołów” wojska izraelskie zabroniły Palestyńczykom połowów na obszarze większym niż 3 mile od wybrzeża (powszechnie wiadomo, że największe ryby można złowić poza tym obszarem). Zakaz ten został poprzedzony zmniejszeniem obszaru połowów w październiku 2006 roku z 12 do 6 mil morskich (postanowienia Układu z Oslo przewidują ustanowienie obszaru połowów ryb do 20 mil morskich). Rybacy palestyńscy zostali zmuszeni do stosowania alternatywnych sposobów połowów i łowienia mniejszymi siatkami małych ryb (gównie sardynek). W kwietniu 2009 roku wielkość połowu ryb stanowiła 1/3 wielkości z kwietnia 2007 roku. Spadek ilości łowionych ryb spowodował drastyczny wzrost cen sardynek, których cena w maju 2009 roku wynosiła od 23-25 szekli za kilogram (w porównaniu z 10-12 szekli/ kg w roku poprzednim).

Przejścia graniczne:

Rafah – zlokalizowane przy granicy z Egiptem, otwierane ad hoc.

od strony Izraela:

Kerem Shalom/Karen Abu Salem - otwarte 6 dni w tygodniu dla osób i dóbr posiadających akredytacje w Izraelu.
Sufa – przejście zamknięte. Ostatni raz otworzono je w sierpniu 2008 roku
Karni – przejście zamknięte od 11 czerwca 2007.
Nahal Oz – częściowo otwarte dla importu niektórych rodzajów palia, znajduje się tu rurociąg paliwowy.
Erez/Bejt Hanun – otwarte 6 dni w tygodniu dla pracowników organizacji humanitarnych, medycznych pracowników misji itp.

Pod granicą z Egiptem znajdują się tunele kontrolowane w większości przez Hamas. Tą drogą często sprowadza się towary powszechnie niedostępne jak paliwo, żywność, materiały konstrukcyjne, pieniądze, broń. Różne źródła szacują, że liczba tuneli usytuowanych pod granicą egipską wynosi od 400 do 600. Przy transferze produktów przez tunele zatrudnionych jest tysiące ludzi ( w tym dzieci), pracujących również przy budowie i konstrukcji tuneli. Szmuglowanie towarów drogą tunelową jest bardzo ryzykowne. Od czerwca 2007 roku co najmniej 85 osób zginęło w tunelach, głównie w wyniku zawalenia się prowizorycznych konstrukcji i porażenia prądem elektrycznym, a 144 osoby zostały ranne.

Problemy żywnościowe

ONZ szacuje że po zakończeniu izraelskiej operacji militarnej „Płynny ołów” 75% społeczeństwa Gazy czyli ponad 1 mln osób miało problemy z dostępem do żywności. Trudności w pozyskaniu żywności wiążą się z brakiem środków do życia, zniszczeniem ziemi uprawnej i utratą majątku w wyniku konfliktu. Od czasu wprowadzenia blokady i nasilenia restrykcji dotyczących importu towarów spożywczych, ceny produktów poszły drastycznie w górę sięgając np. 60 szekli za kg świeżego mięsa (w porównaniu z wcześniejszymi 40 szeklami). Przez ostatnie dwa lata niektóre podstawowe produkty spożywcze były całkowicie niedostępne. Dwa miesiące przed operacją „Płynny ołów” zamknięto przejście graniczne w Karni, przez które sprowadzano pszenicę. W efekcie zablokowano możliwość sprzedaży pszenicy i zamknięto 6 młynów w Strefie Gazy. W połowie grudnia 2008 roku w związku z trwającą izraelską ofensywą militarną UNRWA musiała wstrzymać pomoc żywnościową do końca grudnia. Brak mąki pszenicznej w połączeniu z poważnym niedoborem gazu kuchennego spowodował upadek wielu piekarni i niedobór chleba na przełomie grudnia i stycznia. Część produktów nadal objęta jest zakazem importu, należą do nich m.in. niektóre rodzaje żywności konserwowej, kawa oraz niektóre produkty stanowiące pożywienie dla dzieci. W ostatnich miesiącach nastąpił wzrost liczby transferów podstawowych produktów żywnościowych zarówno przez tunele jak i przez granicę, podnosząc ogólną dostępność tych pozycji na rynku. Ponad 1,1 mln ludzi w Strefie Gazy otrzymuje pomoc humanitarną od organizacji międzynarodowych jak UNRWA i World Food Program.

Intensywność konfliktu izraelsko-palestyńskiego zmieniała się na przestrzeni ostatnich kilku lat, ale konflikt ten trwa nieustannie. Od czasu ustanowienia blokady ekonomicznej 2 razy doszło do eskalacji trwającego konfliktu w wyniku operacji wojsk izraelskich:

operacja „Gorąca zima” trwająca od 27 lutego do 4 marca 2008 r
operacja „Płynny ołów” – od 27 grudnia 2008 do 28 stycznia 2009 r

Okres relatywnego spokoju trwał od 19 czerwca do 4 listopada 2008 r. W trakcie dwóch lat blokady Strefy Gazy od 15 czerwca 2007 do 25 czerwca 2009 roku zginęło 2008 Palestyńczyków, a 6700 zostało rannych. W tym samym czasie zginęło 25 Izraelczyków a 586 zostało rannych. Operacja „Płynny ołów” stanowiła jeden z największych aktów przemocy w najnowszej historii konfliktu izraelsko-palestyńskiego i okupacji Palestyny. Liczbę ofiar Palestyńskich, które poniosły śmierć w wyniku ofensywy izraelskiej szacuje się od 116 (według rzecznika IDF – Israeli Defence Forces) do 1455 według danych Ministerstwa Zdrowia w Strefie Gazy.

Dane ONZ wskazują na 1383 ofiary śmiertelne, w tym 333 dzieci poniżej 18 roku życia (236 chłopców i 97 dziewczynek), 1029 dorosłych (919 mężczyzn i 110 kobiet) i 21 osób których wiek nie został ustalony. Według źródeł izraelskich śmierć poniosło 13 Izraelczyków w tym 3 cywilów, a 512 osób, w tym 182 cywilów zostało rannych. Całkowite odcięcie mieszkańców Strefy Gazy połączone z brakiem systemu wczesnego ostrzegania przed atakami bombowymi, a także odmowa jakiegokolwiek schronienia dla ludności cywilnej podczas trzech tygodni praktycznie nieprzerwanej operacji wojskowej, ostrzałów artyleryjskich, ataków powietrznych, morskich i lądowych spowodowało wiele ofiar śmiertelnych. W atakach przeprowadzanych na gęsto zaludnionych obszarach wojsko izraelskie (IDF) użyło zakazanego prawem międzynarodowym białego fosforu i ciężkiej artylerii. Operacje te w dużym stopniu uniemożliwiały niesienie pomocy przez ratowników medycznych potrzebującym, którzy często musieli oczekiwać po kilka dni pod gruzami na udzielenie pomocy medycznej. Między 73% a 83% zabitych Palestyńczyków w trakcie styczniowej operacji wojsk izraelskich stanowili cywile.

Mieszkańcy Strefy Gazy mimo zakończonej operacji militarnej w styczniu 2009 roku nadal są narażeni na niebezpieczeństwo ze względu na niewybuchy (UXO) i inne materiały stanowiące zagrożenie głównie dla bawiących się na otwartej przestrzeni dzieci. Według UNICEF’u od czasu zakończenia operacji „Płynny ołów” w styczniu 2009 r, z powodu niewybuchów zginęło 12 osób, w tym 6 dzieci, a 23 osoby zostały ranne ( w tym 4 dzieci). Dodatkowe zagrożenie stanowią duże ilości gruzu i ruin zawierające azbest i inne chemicznie niebezpieczne substancje rakotwórcze.

Władze Izraela zakazały importu takich towarów jak materiały konstrukcyjne, cement, żwir, drewno, rury stalowe. Priorytetem w Gazie jest naprawa i odbudowa domów, szkół i szpitali po ostatniej ofensywie izraelskiej. UNRWA i UNDP szacują, że ponad 3540 domów zostało całkowicie zniszczonych a dalsze 2870 znacznie uszkodzonych. W połowie czerwca 2009 roku 20 tys. osób nadal nie miało dachu nad głową, 100 rodzin mieszkało w namiotach niedaleko swoich zburzonych domów, używając tych części budynku, które były najmniej zniszczone. 40 rodzin nadal żyje w namiotach-obozowiskach wybudowanych na północy Strefy Gazy. Niewielka ilość materiałów konstrukcyjnych niezbędnych przy odbudowie jest szmuglowana przez tunele pod granicą z Egiptem. Obecnie cena za tonę cementu wynosi 3400 szekli, w porównaniu z 340 szekli w czerwcu 2007 roku. W efekcie trwającego niedoboru materiałów budowlanych zaczęto budować domy z cegieł błotnych. Międzynarodowe organizacje humanitarne wysłały do Strefy Gazy w ramach pomocy humanitarnej 300 tys. koców, 2500 tys. namiotów, oraz 55 tys. materaców.

Przedłużający się kryzys energetyczny

W listopadzie 2007 roku rząd Izraela uznał Strefę Gazy za terytorium zagrażające krajowi i zakazał importu do regionu różnych rodzajów paliw włącznie z benzyną, ropą naftową i gazem kuchennym, co spowodowało blokadę w dostawie kluczowych usług. Głównym komponentem kryzysu energetycznego jest deficyt energii spowodowany obniżeniem poziomu przesyłu energii do elektrowni w Gazie. W czerwcu 2006 roku, zaraz po zatrzymaniu przez władze Hamasu izraelskiego żołnierza Gilada Szalita, izraelskie siły powietrzne zniszczyły 6 transformatorów elektrycznych w Gazie. Optymalny przesył energii dla Gazy oscyluje między 230 MW a 250 MW. Połowę, czyli ok. 122 MW dostarcza Izrael, a 17 MW Egipt do okręgu w Rafah. Elektrownia w Strefie Gazy była w stanie wyprodukować 80 MW energii, jednak w związku z ograniczeniami limitu na import paliwa z Izraela i brakiem materiałów elektrycznych (kable wysokiego napięcia, transformatory, druty, przedłużacze) i części zapasowych obecny poziom produkcji wynosi 55-60 MW, powodując deficyt na poziomie 15%-20%.

Przerwy w dostawie elektryczności trwające od 4 do 8 godzin dziennie ma 90% populacji Gazy. W Rafah z kolei przerwy trwają 4 godziny dziennie 2 razy w tygodniu. Ma to bezpośrednie przełożenie na funkcjonowanie systemu służby zdrowia i pogorszenie warunków sanitarnych. W efekcie instytucje publiczne zmuszone są do pozyskiwania źródeł energii pochodzących z zastępczych generatorów.

Służba zdrowia

Dwuletnia blokada, wewnętrzny podział Palestyny oraz operacja wojsk izraelskich „Płynny ołów”
wprowadziły poważne dysfunkcje w systemie służby zdrowia w Strefie Gazy. Podobnie jak w przypadku wielu innych sektorów niedobór materiałów, przerwy w dostawach prądu oraz braki w wyposażeniu uniemożliwiają zapewnienie normalnego funkcjonowania mieszkańcom Gazy. Permanentny niedobór materiałów konstrukcyjnych uniemożliwił ukończenie budowy skrzydła nowego oddziału chirurgicznego w szpitalu. W związku z przedłużającymi się przerwami w dostawie prądu wiele szpitali odłożyło planowane leczenie operacyjne aby zminimalizować ryzyko pacjentów. Optymalne funkcjonowanie służby zdrowia zostało podważone również przez ograniczenia importu i opóźnienia w dostawach sprzętu medycznego. Oddział okulistyczny jednego ze szpitali w Gazie posiada nowoczesny laser służący do operacji siatkówki oka, ale od 2 miesięcy jest bezużyteczny ze względu na brak części i czeka na eksport i naprawę w Niemczech. Niemożność utrzymania przez personel medyczny sprzętu medycznego w dobrym stanie, brak części zapasowych i możliwości bezpośredniej naprawy sprzętu medycznego, niedobór farmaceutyków ma bezpośrednie przełożenie na zdrowie pacjentów. Od lipca 2007 roku brakuje 77 rodzajów leków i 140 rodzajów materiałów medycznych jednorazowego użytku (gazy, bandaże itp.). W związku z tym duża liczba pacjentów kierowana jest na leczenie specjalistyczne do szpitali za granicą (na Zachodnim Brzegu – głównie do Jerozolimy Wschodniej, Jordanii i Egiptu).
Proces uzyskania odpowiednich akredytacji jest żmudny i trwa miesiącami. Jak podaje Palestyńskie Centrum Praw Człowieka 10 osób już zmarło w trakcie oczekiwania na wydanie odpowiednich dokumentów na leczenie. Aby wyjechać na leczenie specjalistyczne, chory musi złożyć odpowiednią aplikacje w RAD (Palestinian Referral Abroad Department), umówić się na wizytę z konkretnym szpitalem, w którym ma być poddany kuracji, a następnie wystosować prośbę do władz Izraela, na pozwolenie przekroczenia przejścia granicznego w Erez/Bejt Hanun. W okresie od stycznia 2008 do czerwca 2009 roku ponad 40% aplikacji zostało odrzuconych przez oficjeli izraelskich (w 2006 roku było ich 10%). W związku z licznymi opóźnieniami w odpowiedzi na aplikacje pacjent oczekuje aż do dnia wyjazdu na odpowiedź, co w wypadku odmowy skutkuje utratą umówionego terminu leczenia w szpitalu. Następnie chory musi składać kolejną aplikację i oczekiwać na wyznaczenie kolejnego terminu leczenia, co oczywiście nie pozostaje bez wpływu na jego zdrowie.
Pacjenci udający się na leczenie do Egiptu muszą zarejestrować się w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych Hamasu i poprosić o zezwolenie na przekroczenie granicy i wyjazd do Egiptu. Podczas gdy wszystkie takie aplikacje są niezwłocznie akceptowane przez Hamas, to jednak nieregularne otwieranie przejścia w Rafah (3 dni w miesiącu) przedłuża i uniemożliwia często pomyślną finalizację całej procedury. Dodatkową przeszkodą jest niewielka liczba paszportów wydanych przez władze Autonomii Palestyńskiej dla mieszkańców Strefy Gazy, co jest efektem braku porozumienia między Hamasem sprawującym władzę w Strefie Gazy a władzami Autonomii Palestyńskiej w Ramalli.

Operacja „Płynny ołów”

W trakcie 22 dniowej ofensywy wojsk izraelskich zespoły ratowników medycznych ze Strefy Gazy
wykazały wybitną odwagę i zawodową umiejętność pracując z narażeniem życia 24 godziny na dobę w bardzo niebezpiecznych warunkach, szczególnie w trakcie 3 pierwszych dni operacji, kiedy setki ludzi przewijało się przez szpitale. Urazy, trauma i wszechobecne zniszczenie spowodowane atakiem IDF stanowiły ekstremalne wyzwanie dla pracowników tamtejszej służby zdrowia.
Według Palestyńskiego Ministerstwa Zdrowia w Gazie 5303 osoby zostały ranne w wyniku działań IDF, w tym 1815 dzieci, 785 kobiet i 2703 mężczyzn. W dodatku, szacuje się, że 40% pacjentów z przewlekłymi chorobami nie otrzymało niezbędnej pomocy medycznej, gdyż priorytetem były urazy zagrażające życiu pacjentów.

WHO szacuje, że w wyniku operacji „Płynny ołów” 1% mieszkańców Strefy Gazy cierpi na choroby psychiczne, 13% na zaburzenia snu, 34% populacji ma problemy z koncentracją i zdiagnozowane depresje i apatie, a 23% dzieci w wieku od 5 do 14 lat ma problemy z nocnym nietrzymaniem moczu.

Wpływ operacji “Płynny ołów” na kobiety

Według danych UNFPA w wyniku operacji wojsk izraelskich ucierpiało 68% kobiet w ciąży. Liczba poronień wzrosła o 31%, a liczba śmierci noworodków o 50%. W znacznym stopniu wzrosła również liczba przedwczesnych porodów i powikłań porodowych, w efekcie których zastosowano cesarskie cięcie. Kobiety rodzące w trakcie grudniowo-styczniowej ofensywy były zwalniane ze szpitali po 30 min od porodu w związku ze stale rosnącym zapotrzebowaniem na wolne łóżka, co zwiększało jeszcze ryzyko traumy u matek. Wiele kobiet nie stawiło się również na pierwsze badania poporodowe.

Warunki sanitarne, infrastruktura wodna

Upadek infrastruktury w Strefie Gazy jest widoczny na wielu płaszczyznach. W bardzo złym stanie jest system kanalizacji i odprowadzania ścieków. Na obszarze całego Bliskiego Wschodu ok. 10 mln litrów nierozcieńczonych ścieków jest odprowadzanych codziennie do zbiorników wodnych Strefy Gazy i Morza Śródziemnego, w samej Gazie ilość nierozcieńczonych ścieków to 80 mln litrów. W związku z licznymi zanieczyszczeniami w Strefie Gazy tylko 5%-10% wody spełnia standardy WTO i jest zdatne do picia. Normy WTO określają dopuszczalny poziom azotanów w wodzie w wysokości 50mg/l, tymczasem w rejonie Chan Junis, jednym z najbardziej zanieczyszczonych obszarów poziom ten sięga 169 mg/l. Spożywanie wody z dużą ilością azotanów powoduje liczne choroby, zwłaszcza u niemowląt, z których najczęstszą jest choroba blue baby. Fatalne warunki sanitarne powodują wzrost zachorowań na biegunkę wodnistą u dzieci w wieku od 9 do 12 miesięcy. W porównaniu z rokiem 2008 liczba zachorowań na biegunkę wzrosła w rejonie Chan Junis o 88%, a w północnej części Strefy Gazy o 77%.

Szkolnictwo

W trakcie operacji „Płynny ołów” około 280 szkół i przedszkoli zostało poważnie uszkodzonych, a 18 zniszczonych całkowicie (w tym 8 szkół rządowych, 2 prywatne i 8 przedszkoli). Przed czerwcem 2009 roku 88% szkół prowadzonych przez UNRWA i 82% szkół rządowych pracowało w systemie dwuzmianowym, aby pomieścić rosnącą liczbę uczniów. Obecnie 1200 uczniów szkół średnich z północnej części Strefy Gazy (która była obszarem najczęściej bombardowanym) nie uczęszcza do szkoły. Funkcjonowanie większości ośrodków edukacyjnych zakłócają powracające przerwy w dostawie energii elektrycznej, spowodowane restrykcjami nałożonymi przez stronę izraelską na import paliwa przemysłowego. W ciągu ostatnich dwóch lat restrykcje importowe obejmowały również materiały edukacyjne, książki, zeszyty, długopisy, komputery, papier, a ich ewentualna dostawa była znacznie opóźniania przez oficjeli izraelskich.

System szkolnictwa wyższego w Strefie Gazy obejmuje 5 uniwersytetów oferujących bardzo ograniczoną ilość studiów licencjackich i niewielki wybór kierunków kształcenia dla absolwentów wyższych uczelni. W styczniu 2008 roku władze Izraela ogłosiły, że nie wypuszczą z Gazy żadnego studenta, który chciałby ukończyć wyższą edukację za granicą W związku z dużą presją opinii publicznej władze Izraela zezwoliły studentom palestyńskim na wyjazdy stypendialne stosując jednak bardzo rygorystyczne kryteria. Stypendium musi być przyznane przez jeden tzw.. „zaprzyjaźnionych” uniwersytetów (choć lista takowych nigdy nie powstała), ponadto stypendyście przy wyjeździe musi towarzyszyć ambasador kraju, które stypendium przyznało. Ambasador musi towarzyszyć studentowi przy przekraczaniu przejścia granicznego w Erez/Bejt Hanun, przez terytorium Izraela i obszar Zachodniego Brzegu, aż do przekroczenia granicy z Jordanią. W okresie od lipca/sierpnia 2008 r przed rozpoczęciem nowego roku akademickiego tylko 70 studentów dostało pozwolenie od władz Izraela na wyjazd stypendialny. Setkom pozostałych studentów nie udzielono zezwolenia, albo placówki, które przyznały im stypendium nie posiadają przedstawicielstwa dyplomatycznego w Izraelu.

Konkluzje i wnioski

Ponad dwuletnia blokada Strefy Gazy spowodowała przedłużający się kryzys humanitarny, który odbija się praktycznie na wszystkich aspektach życia.

Ponad 140 tys. osób zdrowych i zdolnych do pracy jest bezrobotnych, ponad milion osób żyje w biedzie i jest uzależnionych od zagranicznej pomocy żywnościowej.

Większość z ponad 6 420 rodzin, których domy zostały uszkodzone lub całkowicie zniszczone w trakcie operacji wojsk izraelskich nadal nie znalazło stałego schronienia. Duża część osób nie posiada stałego dostępu do bieżącej wody i elektryczności. Pacjenci wymagający specjalistycznej opieki medycznej są skazani na długotrwałe i stresujące procedury aplikacyjne. To tylko niektóre z przykładów codziennych trudności, z którymi borykają się mieszkańcy Strefy Gazy. Poziom bólu i zaniepokojenia związany z codzienną walką o przetrwanie sprawia, że mechanizmy pozwalające ludziom radzić sobie w ekstremalnych sytuacjach powoli się wyczerpują. Kontynuacja blokady związana jest z uwarunkowaniami politycznymi i obecne nie jest jasne co może doprowadzić do jej zniesienia. Wysoki ranga urzędnik ONZ-u ds. humanitarnych John Holmes podkreślił, że bezpieczeństwo żywnościowe, nieorganiczny dostęp do wody pitnej, służby zdrowia, schronienia jest podstawowym prawem człowieka a nie kartą przetargową. Fakt ten musi być respektowany przez wszystkich odpowiedzialnych za spowodowanie ogromnych cierpień w Gazie. Blokada jest zastosowaniem kary zbiorowej odpowiedzialności wobec całego społeczeństwa Strefy Gazy. ONZ, ICRC i wiele państw i organizacji humanitarnych próbuje nakłonić władze Izraela do zniesienia blokady, restrykcji w imporcie i zapewnienia swobodnego dostępu do terenów uprawnych i obszarów połowów na wodach terytorialnych Strefy Gazy.

Skrót raportu Biura NZ ds. Koordynacji Pomocy Humanitarnej (OCHA) „Locked in: The humaniatarian impact of two years of blockade on the Gaza Strip” – sierpień 2009.

tłum. Aneta Jerska